«Саза» журналы

«САЗА» – жеке раўажланыў ҳәм шаңарақ журналы

Жеке раўажланыў орайында болған сәўбетлерден

Сораў:

«Жаслар телеканалы арқалы берилген «Саза тележурналы»ның кейинги көрсетиўинде «Ҳаяллар не себептен жумысқа барады?» деген сораўға қайтарған жуўабыңызға онша түсинбедим. Себеби, ҳаяллар тек өзин көз-көз етиў менен шекленеди, десек намақул шығар?! Олардың басқа да психологиялық ҳәм физиологиялық зәрүрликлери де бар-ғой... Мәселен өзин әмелге асырыў, қәрежет табыў, жәмийетте өз орнына ийе болыў ҳәм т.б. Усы бағдарда еле де көбирек айтылса дурыс болар, деп ойлайман.

Г.Р.

Жуўап:

 

Рахмет, сораў ушын. Ҳаяллар неге жумысқа барады? Өзи тийкарында ҳаял жумыста үйинен дем алады, эмоционаллық жақтан зарядланады. Екинши тәрептен, жумыста басқа ҳаяллар менен азлы-кем мағлыўмат алмасады (Қай жерде жақсы кийим, косметика, шөмиш… бар?).

Сыртқы орталықта (шаңарақтан тысқарыда) өзин әмелге асырыў, қәрежет табыў ҳәм жәмийетте өз орнын табыў – сап еркеклик ис-ҳәрекетлер.

Күйеўге – жақсы ҳәм садық жубай, ата-енеге – жақсы келин, басқа келинлер арасында – жақсы абысын, кишкенелерге – жақсы кише, перзентлерине – жақсы ана… – ҳаял ушын булардан унамлы, булардан өтетуғын өзин әмелге асырыў жоқ.

Жақсы ҳәм садық ҳаялдың күйеўи табыскер болып шығады – буны ҳаялдың шаңарақ қазнасына қәрежет қосқаны десек болады.

Беккем ҳәм аўызбиршиликли шаңарақ, ҳүрметли ҳәм табыскер күйеў, тәрбиялы перзентлер, келинниң хызметинен ыразы ата-ене ҳәм ағайинлер – мине булар жәмийетте өз орнына ийе болған ҳаялдың ислери.

*** *** ***

Сораў:

Өзим шыпакермен. Бир достым компания дәрилерин сатады. Ол маған «Усы дәрилерден наўқасларыңа сатып бер» деп қоймай тур. “Яқ” десем кеўлине тийип аламан ба, деп ойлайман. Оған қандай жуўап қайтарсам екен… Оның дәрилери (дәри де емес-аў – азықлық қосымта) тек чайдай, яки зыяны, я дым пайдасы жоқ. Не десем екен оған?

Ж.С.

Жуўап:

Қәлеген адам «Яқ!» деп айтып билиўи тийис, буған үйрениў лазым – буны жеке раўажланыўдың қәдеми деп қараў керек. Биреўдиң кеўлине тийип алмайын деп, оның усынысларына «Яқ!» деп айта алмаў – бул сениң машқалаң. Сен өзиңди толық қабыл ете алмағансаң, өзиңди толық жақсы көрмейсең. «Адамларға “яқ” дей берсем – олар мени унатпай, жақсы көрмей қалады, қапа болады» деп ойлайсаң. Егерде кимдур биреў менен оның тийер пайдасы ушын досласатуғын болса – демек, ол ҳақыйқый дос емес. Оның илтимасына яқ десең – ол өкпелесе, қатнасықты үзежақ болса – ҳеш қорықпа, бул үлкен жоғалтыў емес, «не надежный» достың барынан жоғы.

Ким бәрқулла ҳәммеге «яқшы» дей береди? Өзине исенбейтуғын, өзин толық жақсы көре ҳәм қабыл ете алмаған адам.

Ҳәзир сен сол адамға ҳеш екиленбей «Яқ, достым, мен ондай ислей алмайман. Бул қолымнан келмейди. Билесең-ғой, мен сендей шаққан емеспен, мен дым боспан, мен қысынаман, мен еплей алмайман» деп айт. Буның менен сениң ҳеш жериң кемип қалмайды.

Кейин, сен өзиңниң қәдир-қымбатыңды, өзиңе ҳүрметиңди асырыўың керек. Тийисли китап-журналларды оқып, 1-2 айдың ишинде буны да еплей аласаң.

Умытпа: сен ҳеш кимнен кем де, артық та емессең! Сен ҳеш кимге жағыныўың, унаўың шәрт емес. Сени ҳәмме жақсы көриўи тийис емес. Сен сондайсаң! Болғаны! Бирақ, басқаларды ҳүрмет етиўди де умытып кетпе. 

*** *** ***

Сораў:

Мениң де шаңарақлық машқалам бар еди. Мен балаларым тәрбиясында әке менен ананың роли теңдей болса, балаларым келешекте жақсы ҳәм мийримли перзент болса деймен. Ҳәзир бир улым, бир қызым бар. Бирақ, өмирлик жолдасым көп жыллардан берли сырт елде жумыс ислейди. Өткен бир көрсетиўде «Ақша меҳирдиң орнын баса алмайды» делинген еди. Баламның әкеге деген суўықлығы өсип баратырғандай. Күйеўим «Тек ақша болса болды» деп түсинеди. Балаларым ушын әкениң меҳири керек емес пе? Күйеўимниң пики-рин жақсы тәрепке өзгерте аламан ба?

А.Г.

Жуўап:

Бәрин дурыс айттыңыз. Бәри өзиңизге байланыслы. Күйеўиңизге түсиндирип айтың машқалаңызды. Әдетте, ҳаялдың итияжлары үлкен шаңарақта ер адам пулға қызыққыш болып келеди.

Әкесиз өскен ул бала келешекте үлкен машқалалар алып келеди. Күйеўиңизге мынадай деп айтың: кө-ө-өп пул тапсын, келешекте улын емлетиўге КӨ-Ө-Ө-ӨП ПУЛ керек болады.

*** *** ***

Сораў:

Мен бир үйде бир келинмен. Енем мен бөпели болғанымша үй жумысларына көмеклести. Енди тек жумысқа барып келеди. Ақлығына қарайды. Басқа үй жумысларына қол көмегин бермейди. Үлгере алмай атырғанымды көрсе де, көмек бермейди. «Жәрдемлесиң» деп айта алмайман. Усы гәпти жумсақлаў етип оған қалай жеткерсем екен?

В.З.

Жуўап:

Усыған да Қудайға шүкир, деп жасай бер. Сениң жағдайың жүдә жақсы. Енең әжайып ҳаял екен. Егерде үйиңде күнде шайдай айқасатуғын 2 абысын, гәплери жүрегиңе биздей қадалатуғын бийкешиң, күн-ара мәс болып келип, мазаңызды алатуғын күйеўиң, 4 саўатуғын сыйыр, күнде мәйек туўып атырған 25 таўық, боталы 2 түйе, ҳәр күни сыпырып тазалаў ке-рек 12 ханалы жер жай ҳәм қаралыўы керек 24 сотых жериң болып турып қыйналып атырған болсаң – басқа кеңес берер едим.

*** *** ***

Сораў:

«Мен филологпан. Ҳәр бир мағлыўматтан бос қалғым келмейди. «Саза» журналын сатып алып оқыйман, интернеттен пайдаланаман. Бирақ, енем маған бирдейине кесент ете береди. Телевизордан пайдалы көрсетиў көрип отырсам, өтип баратырып өширип кетеди. Бир тәрептен оқыўыма, үлгериўиме жақсы – ТВ көрмесем. Баламды баққаны ушын ҳүрметлеймен, жақсы инсан-ғой... Асханамыз тар, гейде манты бүгип отырсам «неге жолда отырсаң?» деп қағып өтеди. Улыўма түрткени-түрткен. Бул қылықлары мениң кеўлиме батады. Күйеўим сапарға кетсе – түрли себеп таўып, көп бақырады. Қулласы, менде еки түрли эмоция да күшли болып баратыр. Дөретиўшилик ушын ҳеш кейпият, ўақыт қалмай атырғандай. Азанда илҳам келеди, бирақ мен бул ўақыт үйдиң жумысларын ислеп жүремен. Жайға кирип кетсем – шақырып алады.

Сизиңше, жақсы жумысқа жайласып, тек үй тазалап беретуғын адам жалласам – қәте ме?

Жуўап ушын алдыннан рахмет»

Т.А.

Жуўап:

Биринши нәўбетте, сен – келинсең. Бизлер алдынлары айттық-ғой: ҳәр бир ҳаял-қыздың ең баслы өмирлик мақсети – әўметли турмысқа шығыў, яғный жақсы келин болыў! Ҳаял-қызлар оқымасын, деп атырғанымыз жоқ. Сизлер жақсы келин болыў ушын оқыңлар! Филология, медицина, педагогика ҳәм т.б. үшинши яки төртинши дәрежели орында турсын. Болмаса, жоқарыдағы ҳалға ушырайсыз: сен – ФИ-ЛОЛОГсаң, бирақ енең менен мүнәсибетиң жоқ, өмирден қуўанышлы емессең. Сен, ҳәттеки, қәйин енең менен саўдаласып та атырсаң – «Баламды баққаны ушын ҳүрметлеймен, жақсы инсан-ғой...» Жақсы келин енесине қалыс хызмет етер еди.

Хатыңнан көринип турыпты – сениң ушын үй жумыслары төмен дәрежели. Буны енең аңлапты – ҳа-ял-ғой! Соның ушын да, ол сени түрткени-түрткен! Тәрбиялаў мақсетинде! Ал сен болса, қәйин енең менен өшегисип (ерегисип) атырсаң. Қашан үйдиң ишки жумысларын дөретиўшилик жумысыңнан жоқары қоя алсаң – қәйин енең сени тыныш қояды! Ҳаял ушын шаңарақ ислери 1-орында турыўы лазым. Усыны саған билип-билмей үйретпекши болып атырған қәйин енеңе миннетдар болыўың тийис.

Үйге адам жаллаў – сениң ойсызлығың.

Жеке раўажланыў ҳәм шаңарақ орайы