«Саза» журналы

БУЛАР УНАМСЫЗ ТЕНДЕНЦИЯЛАР

– Алло, «Жеке раўажланыў ҳәм шаңарақ орайы» ма? Пәлен институттан едик, бир мәселеде кеңесиңиз керек болып атыр… Бизлерде ислейтуғын бир жас келиншек бар еди. Турмыс қурғанына үш жыл болды. Күйеўи қоңсылас журтларға кетип жумыс ислейди. Жылына тек 1-2 мәрте келип кетеди. Жақында атасы сол келиншекке «Атаңа нәлет» деп бақырыпты. Себеби болған шығар… Келиншек төркинине кетип қалған. Енди оның анасы қудасын судқа берипти. Атасы келининиң изинен еки мәрте барып кеширим сораған – келини кеширим бермей атырған қусайды… Жағдайға бизлердиң де араласыўымыз керек болып атыр. Усы мәселеде сизлерден мәсләҳәт алайын деп едик.

– Бәринен бурын, бул жағдайды судқа жеткермей, жаўып таслаў лазым. Жүдә унамсыз тенденция, басқаларға үлги болып кетиўи мүмкин.

 

Ең дәслеп, улларын үйлендирмекши болып жүрген ата-аналарға ҳәм үйленбекши болып жүрген жигитлерге кеңес: финанслық мәселелериңизди шешпей турып, перзентиңизди үйлендирмең, жигитлер үйленбең! Қарызланып той берип, кейин сол қарызды жабыў ушын күйеў бир неше жыллап басқа журтқа кетиўге мәжбүр болса, жас келиншек шыдамай үйине кетип қалса – бундай шаңарақты қурыўдан кимге пайда? Пүткил жәмийетке зыяныңызды тийгизбең! Тири жетимлер санын көбейтпең, өтиниш сизлерден! Өмири ўас-ўайран болып туўылған перзентлердиң көз жаслары ҳәм азаплары сизлердиң мойныңызға шөгеди – усыны билип қойың.

Енди, болған ўақыяға келсек… Мен ҳеш кимниң тәрепинде емеспен, тек ғана мәселени талқылайман. Яқшы, жас жигит пул табаман деп кетипти. Бундай болыўын жас келиншек тойдан алдын билген болса керек. Демек, күйеўи келемен дегенше жас келиншек түрли қыйыншылықларға шыдаўы тийис еди. Ата қурыдан-қуры «Атаңа нәлет» демеген шығар – оның мыңда бир себеплери бар.

Жас келиншекке оның анасы мәсләҳәт берип турғаны анық, яғный келиншектиң барлық ис-ҳәрекетин анасы толық басқарып тур. Атасына кеширимди бермей турған келин емес, ал оның анасы. Қудасынан ала алмай жүрген шерин шығарып атырған-да… Мүмкин, ана «сүтиниң қунын» кеўилдегидей алмаған шығар, мүмкин, шүберекке тоймаған шығар ҳәм т.б.

Ата деген – журтты туўры жолға салған инсан, кеўлиң қабарып турғанда – сени унамсыз ойлардан қутқарған инсан, сен еле тәжирийбесиз болғаныңда – қәлеген баслықтың алдына кирип, жумысларыңды питкерген инсан, ҳәмме кеўилсиз отырғанда – келип бәршениң кеўлин шадлайтуғын инсан, ақлықларын патшадай сыйлап, барлық тилеклерин бежерген инсан, даў-жәнжелди бир қарастан басқан инсан, үйле-рине атланып турған талай келинлерди алып қалған инсан, талай-талай шаңарақларды аман сақлап қалған инсан… Буның барлығы Ата! Усы Атаның ашыў үстинде айтқан «Атаңа нәлет»ин кешириўге болмас па еди?! Оның буннан алдын мың мәрте айтқан «Қарағым! Қулыным! Қызым!» деген сөзлерин, саған шын кеўилден берген пәтияларын неге умыттың, келин? Не болыўына қарамастан, сениң шаңарағыңды сақлап қалатуғын сениң анаң, сениң енең емес, ал усы Ата-ғой!

Усы Ата ушын абырай-намыс жаннан артық ҳәм Ол сақалы ағарғанда судта бас ийип турмайын деп, сениң алдыңа кеширим сорап барыпты – буннан артық не ақырзаман болар енди? Усы Атаны жағымсыз ҳалға салған «Ана» тулғасында жүрген екеўиңиз де еле ақы-бетин көресизлер.

Буннан 2-3 жыл алдын көшеде бийәдеп кийинип жүрген қызларды әдеплиликке шақырған бир Ата судқа тартылды деп еситтик. Қәне, маған айтың, қайсы бириң көшеде намысын жыйып қойып, шашылып жүрген қызларды тәртипке шақырдыңлар, қайсысың? Сол Ата емес пе? Усы Аталар болмай қалса – бизлердиң бузылып кететуғынымызды билсеңлер еди… Усы Аталарды судқа берип атырған «инсан»лардың жанында Аталары жоқ, егерде болғанында – Олар судқа берилмес еди…

Аталар туўралы «Шашы келте, ақылы узын» деп айтылмаған, бирақ ҳаяллар туўралы керисиншеси айтылған. Ҳүрметли Аналар! Ҳәр бир ислеген ҳәрекетимизге жуўап беремиз, ақыйрын ойлаң, ақыбетин ойлаң. Жақсылап сөйлеп билетуғын емес, дурыс ислеп билетуғын жеңиске ериседи, ақырында. Бир шешим қабыл етиўден алдын Аталарың менен ойласың.

Ҳүрметли Аталар! Келинлериңиздиң алдында басыңызды ийип, кеширим сорамаң! ¤йткени, ар-намыс өлимнен де артық! Ҳүрметли жигитлер! Ата болып үйрениң! Сақалы селкилдегенниң бәри Ата емес…

Жеке раўажланыў ҳәм шаңарақ орайы