«Саза» журналы

Бизлерди алдаған екен!

Ҳаялы менен узақ ҳәм бахытлы өмир сүриўди қәлеўши еркеклерге оқыў усыныс етиледи.

Самал болмаса желқомлар салбыраўы менен тура береди. Жаўын жаўмаса қырдағы шөплер де қуўрап қалады. Усы сыяқлы, ең күшли ҳаял да күнлердиң биринде ҳәлсиреп, ҳеш нәрсеге шамасы жетпей қалады. Мен бурын усы нәрсени түсинип жетпеген екенмен. Минекей, шаңарақлы болғаныма жақында 30 жыл болады. Енди ғана ҳаял адамның ер адамнан қаншелли дәрежеде парықланатуғынына ақылым жетипатыр.

Усы ўақытқа шекем мени ҳәмме жерде алдап келген екен. Ҳәттеки, ағайин-туўысқанларым да жалған сөйлепти. Олар маған: «Ҳаял адам да тап бизлер сыяқлы, олар да шалбар ямаса кроссовка кийиўи, шофер, сварщик, ҳәттеки, директор болыўы да мүмкин» деп айтатуғын еди. Мен оларға исендим.

Тийкарында, олардың айтқанларында да жан бар. Ҳаял менен еркектиң физиологиясында тек аз ғана өзгерислер бар: бойы сәл кишилеў, сыртқы көриниси сәл сулыўлаў…

Бирақ, барлығы жалған. Ҳаял менен еркек бир-бирине уқсамайды. Жер планетасында инсанияттың еки формасы параллель өмир сүреди: еркек ҳәм ҳаял формасы. Олар бир-биринен тиккелей парықланады.

 

Ҳаял адам күйеўиниң ғамхорық ҳәм итибарынан ғана күш алады. Олардың батарейкасы шийрин сөзлерден, ҳеш нәрсе деместен, оны қатты қушақлағанларыңнан заряд алады. Оларға: «Сен мениң өмиримдеги бирден-бир ҳаялсаң», «Сен бизлердиң перзентлеримиздиң ең әжайып анасысаң, бул дүньяда сендей ҳаялды ушыратқаныма шүкирлер айтаман», «Сен ең зорсаң», «Шүкирим, аўқатың мазалы шығыпты» сыяқлы сөзлерди қаншелли көп айтсаңыз, ол соншелли жасарып, сулыўланып бара береди. Бул сөзлерден олардың кеўил қайығының желқомларына самал жетип барғандай болады, жүреклери қуўаныштан толып-тасып, өзиниң қаншелли бахытлы инсан екенлигин сезинеди.

Мен шаңарақлық өмирде әдилликтиң жоқ екенлигин көп ўақытқа шекем билмеппен. Өйткени, биз ҳаялларымызға айтарлықтай ғамхорлық көрсетпейди екенбиз, оларды түсинбеймиз, кеўил сарайына нәзер салмаймыз. Мәселен, егер ҳаялыңыз жаныңызға келип, сизге тоңқылдап басласа, демек оның сиз бенен урысқысы келип турған жоқ, керисинше, ол шаршаған. Бул нәрсе «Мениң зарядым таўсылажақ, сениң жақсы сөзлериңе, қоллап-қуўатлаўларыңа мүтәжбен» деген сигналды билдиреди. Бундай ўақытта «Сен неге тоңқылдай бересең?» деп дәрриў қарсы ҳүжимге өтпестен, оған аз ғана итибар қарат, ғамхорлық ет, жақсы сөзлер айт, баўырыңа бас.

Және бир мәрте қайталайман, егер ҳаялың тоңқылдап басласа, демек барлық жумысты тоқтат та, жанына келип, ҳаялыңды қушақла ҳәм оған жүрегиңнен шыққан ең жақсы сөзлериңди айт. Бирақ, барлығы шын жүректен болсын, жасалмасы керек емес. Егер ҳәрекет ҳәм сөзлериңде жасалмалық бар болса, ҳаял адам буны сол ўақыттың өзинде сезип қалады. Соңынан, қаншелли талпынсаң да оның кеўлин табыўың қыйын.

Базы ўақытлары ҳаяллар сениң шын жүректен айтқан сөзиңе исенеди, бирақ сол жағымлы сөзди және ҳәм және еситиў ушын «Алдап атырсаң, исенбеймен» деп тура береди. Бундай жағдайда да тоқтап қалма, және мақта, және оны қаншелли жақсы көретуғыныңды айт.

Билесиз бе, шаңарақта уйғынлы орталықты қәлиплестириў ушын түсиниўимиз қыйын болған ҳәрекетлерди әмелге асырыўымызға туўра келеди. Бул ҳәрекетлер тек ғана ер адамлар ушын түсиниксиз. Ҳаялларға олар әпиўайы нәрселер. Бирақ, бизлерге соны түсиндирип, қаншелли әҳмийетли нәрсе екенлигин айтатуғын адам жоқ. Соның ушын да, елеге шекем көпшилик еркеклер ҳаялларды да тап өзиндей деп есаплайды. Олар ҳаялына ғамхорлық етиўди емес, ал өзине ғамхорлық етиўин қәлейди. Өйткени, олар анасынан ғамхорлық көрип өскен.

Енди ол үлкейди, үйленди, яғный тап анасындай бир қызға үйленди, тек ғана сәл жасырақ. Ол енди және сол баяғы анасының ғамхорлығын ҳаялынан күтеди. Бирақ, ер жеткеннен кейин ҳаял еркекке емес, ал ер адам ҳаялына ғамхорлық етиўи керек. Егер биз ҳаялларымызға итибар қаратпасақ, жақсы сөз-леримизди олардан аясақ ямаса «Ондай нәрселердиң қәжети жоқ» деп есапласақ, ҳәр қандай күшли ҳаял да күн сайын солғын тартып барады.

Мен бул нәрсениң қаншелли әҳмийетли екенли-гин шаңарақ қурғанымнан баслап 30 жыл даўамында түсинип жеттим. Сол 30 жылдың ишинде жети перзенттиң әкеси болдым. Қаншадан-қанша қыйыншылықлар, түсинбеўшиликлер, даў-жәнжеллер болды. Бирақ, ҳәзир, Қудайға шүкир, шаңарағыма көз тиймесин. Барлығы өз орнында. Соның ушын да, ҳаялларыңызды қәдирлең, оларға ғамхорлық етиң, итибар қаратың.

Сөзимниң жуўмағында ең әҳмийетли бир нәрсени айтып кетейин, өмирлик жолдасыңызға айтқан ҳәр бир сөзиңиз бенен ҳәрекетиңиз бир-бирине сәйкес келсин. Сонда ғана ол шаңараққа уйғынлық алып келетуғын күшке ийе болады.

С. МАМУТОВ