«Саза» журналы

ӨМИР ЖОЛЫҢА ПӘНДИЎ-НӘСИЯТЛАР

Ата-ананы ҳүрметлеў – барлық ийгиликли ислердиң тийкары!

Биз перзентлер менен ата-аналардың (мәселен, енеси менен келини, қызы менен анасы, әкеси менен баласы ҳәм т.б.) арасындағы келиспеўшиликлер ҳаққында жүдә көп еситемиз. Буның тийкарғы себеби не? Тилекке қарсы, ҳәзирги ўақытта шаңарақлық мәденият деген нәрсе жоғалып бармақта, жаслар жасы үлкенлерди ҳүрмет етиўди умытып кеткен. Бәлким, сол жасы үлкенлер перзентлерине надурыс тәрбия берген, үлги көрсетпеген шығар?!

 

Мениң сизлерге айтажақ болған нәрсем соннан ибарат, егер сиз де ата-анаңыз ямаса қәйин ата, қәйин енеңиз бенен шығыса алмай атырған болсаңыз – бөлек жасаң, олар менен сийрек ушырасыўға ҳәрекет етиң, бирақ ҳеш қашан ҳүрметсизлик етпең. Олардың сизге өмир инам еткенин, ақ жуўып, ақ тарап кәмалға кел-тиргенин ҳәм сиз ушын қәлеген ўақытта өлимге де таяр екенлигин естен шығармаң. 

Әлемниң нызамлықларына бола, биз бул дүньяға ата-анамыздың шарапаты менен келемиз. Биз буны барлығымыз жақсы билсек те, оған айтарлықтай итибар қаратпаймыз. Бизлердиң өмиримизде ата-анамыз үлкен роль ойнайды. Егер оларға унамсыз мүнәсибетте болсақ, бул нәрсе келешегимизге кери тәсир етеди. Ата-анасын ҳүрмет етпейтуғын адам бул өмир-де ҳеш қашан бахытлы жасай алмайды.

Ҳәзирги ўақытта да Шығыс халықлары арасында ата-ананы, жасы үлкенлерди ҳүрмет етиў Батыс еллерине қарағанда әдеўир жақсы. Оларға бийминнет хызмет етип, пәтиясын алыў қаншелли әҳмийетли нәрсе екенлигин Шығыс халықлары жүдә жақсы биледи.

Бирақ, ата-ананы ҳүрмет етиў шын кеўилден болыўы керек. Олар қандай өмирлик жолды таңлаған болса да, ата-ананы ҳүрметлеў перзенттиң ең баслы парызы.

Ата-ананы ҳүрметлеў – барлық ийгиликли ислердиң тийкары! Бул даналық сөзди ата-бабаларымыз тегин айтпаған. Бул сөзде бахытлы өмир сүриўдиң гилти жасырынған.

Сизлерге айтарым, ата-анаңызды ҳәм өмирлик жолдасыңыздың ата-анасын қәдирлең.

 

Дүньядағы ең үлкен байлық!

Күшсиз еркек күшли көриниў ушын өзиниң ҳаялын кемситеди, ал, күшли еркек болса, ҳаялын қәстерлеп, ғамхорлық етеди. Оған өзин күшли етип көрсетиўдиң кереги жоқ — қасында бахытлы ҳаялы болса болды.

Ҳаяллардың көз алдында еркеклерди күшли етип көрсететуғын олардың сыртқы көриниси емес, ал — минез-қулқы. Сизди ҳеш қашан қапа етип қоймайтуғын еркекти таңлаң. Сизди дүньядағы ең жақын адамы билип, сиз ҳаққында қайғыратуғын, ғамхорлық ететуғын еркекти ҳеш қашан қолдан бермең. Сизди бәрқулла тыңлаўға таяр, сиз ушын өзиниң прин-циплеринен ўаз кеше алатуғын еркектиң изинен қалмаң.

Жақсы көретуғын еркек ҳеш қашан ҳаялын таслап кетпейди. Ал, бирақ ҳаял таслап кете алады. Тап, ҳәттеки сол еркексиз дем алыў қыйын болса да... Өзин әсте-әсте қолға алған ҳалда кетеди... Оның бийпәрўалығын, итибарсызлығының ашшы дәмин жетерли дәрежеде татып кетеди. Ол жақсы көрип турса да таслап кете алады. Бирден кете алмаўы мүмкин, бирақ әсте-ақырын таслап кете алады. Ҳаял өзине ғамхорлық етпеген еркек пенен өмир сүрмейди. Адам қасында өзин толық, ҳақыйқый адамдай сезе алған жақынларының қасына ҳәмме ўақыт қайтып оралады. Еркек, оның жанында өзин ҳақыйқый еркектей, жеке шахстай сезе алған ҳаялдың қасына, әлбетте қайтып барады. Ҳаял оның жанында өзин кишкене еркетай қыз баладай, сүйкимли ҳәм керекли сезе алған еркекти ҳеш қашан таслап кетпейди.

Ҳаялларда өзлерин жақсы көрген адамына толық бағышлай алыў қәбилети бар. Егер сиз өзиңизди ҳақыйқый мәнисте жақсы көре алатуғын ҳаялды тапқан болсаңыз – сиз бул дүньядағы ең үлкен байлық-ты қолған киргизген боласыз.

*** *** ***

Ҳеш қашан адамның қайғысына, азапларына ҳәм дәртлерине араласпа. Адам бир күн келип өзинен толық шаршап болыўы керек ҳәмде әйне өзи ушын арналған өмир азапларының дәмин өзи жетерли дәрежеде татып көриўи керек. Биреўге жәрдем бере алады екенмен-ғой, деп исенип кетпе ҳәм буған үмит те етпе. Сен тек жәрдем керек адамға ғана жәрдем бере аласаң. Азап шегип атырған адам дүньяны өзиниң азаплары арқалы көреди, демек, ол соқыр ҳәм герең. Ҳәр бир адам өзиниң өмирлик тәжирийбелерин оның өли жүк екенлигин аңламаған ҳалда бир өмир арқалап жүре береди.

Егер сен биреўдиң дәртлерине, азап шегиўлерине аралассаң, олар сени дүбелейдей болып өзине тартып кетеди.

Адам өзиниң дәртлери менен кеселленген – буны умытпа. Өзиңниң жолың менен жүриўде даўам ете бер ҳәм басқалардың дәртлерине қайрылып қарама. Сен өзиңниң жолыңнан жүрсең ғана адамларға өзлигин жеңе алыўға жәрдем бере аласаң.

Егер биреў сизге зорлық ислейжақ болса, бирақ тәғдириңизде бундай жазылмаған болса, ол қаншелли илаҳий күш-қүдиретке ийе бола берсин, ол сизге зыян келтире алмайды. Буның илажы жоқ. Адам өзиниң жаман ис-ҳәрекетлери ушын әлбетте жазасын алады, буған ҳеш қандай гүман жоқ. Егер сиз қыйналып атырған болсаңыз, демек, тәғдириңизде усындай жазылған. Өзиңниң айыбыңды тән алыўың керек. Данышпанлардың айтыўынша, егер адам айыбын тән алмай тәғдирди айыплай беретуғын болса, демек, ол қыйналыўда, азап шегиўде даўам ете береди.