«Саза» журналы

«Ер адам ҳаялының итияжлары менен жасаў керек» деген гәп нени билдиреди?

Сораў: «Ер адам ҳаялының итияжлары менен жасаў керек» деген гәп нени билдиреди? Мысал ушын, егер күйеўи мийнет дем алысында бир жерге барғысы келсе, ал ҳаялы болса улыўма басқа нәрсени кеўили күсесе, еркек ҳаялының қәлеўине қосылыўы керек пе?

– Шынында, ер адам ҳаялға оның менен бирге ўақыт өткериў ушын үйленеди, ҳеш болмағанда көпшилик еркеклер солай ислейди. Бул бириншиден. Екиншиден, ҳаялдың да тилеклери, қәлеўлери болады, ол ағаштан исленген қуўыршақ емес. Буны еркеклер үйленип болғаннан кейин ғана билип, қапа болады. Не ушын мәселелерди биргеликте додалап, келисиўге болмайды? Себеби, ер адам ойлағандай бола ма ямаса ҳаялының қәлегениндей бола ма – бәри бир, буның барлығын ер адам шөлкемлестиреди, ҳәмме нәрсеге ол пул төлейди, барлығын ол қадағалайды.

Машқала сонда, биз еркеклер киноларда көринетуғын диктатор қаҳарманындай болғымыз келеди. Сондай күшли инсанлардай болып ҳәрекет ете алмасақ, өзимизди еркектей сезбеймиз, барлық нәрсени биз қадағаламай атырғандаймыз. Қәнекей, имканият болып, барлығы армиядағыдай болса – буйрық бердик, тап сондай орынланды. Сонда биз азаннан кешке дейин ҳәмме нәрсени қадағалап турған болар едик. Бирақ, бәри бир ол жағдайдың да өзиниң машқалалары бар – онда да бизиң үстимизден қарайтуғын баслық болады.

 

Не ушын қадағалаў ҳәм жетекшиликти «Мен айтаман, ол орынлайды, гәп тамам» деп түсинемиз? Не ушын жетекшиликти: «Дем алыс күнлери де жақынлап қалды. Оны қалай өткизсек екен?» деп түсиниўге болмайды? Яғный, бул мысалда сизиң жетекшилигиңиз дем алысты қалай өткериў кереклигин билип алыў еди. Бул сиз яки сизиң ҳаялыңыз таңлаған бир орын болыўы мүмкин. Ямаса балаларыңыз қәлеп турған орын болыўы мүмкин. Бирақ, сиз буларға анықлық кирги-зип алатуғын адамның орнын өз мойныңызға аласыз.

Келиң, және бир мысал келтиремиз. Ана ҳәм баланы көз алдыңызға келтириң. Баласы тап ҳәзир аўқат жегиси келип тур. Кейин не болады? Бала ҳәзир аўқат жейди. Яки және бир мысал, бала ҳәзир шаршады. Бала уйқылайды. Ямаса бала ҳәжетханаға барғысы келди. Кейин не болады? Бала дәрриў ҳәжетханаға барады. Енди миллион долларлық сораў – бул жерде ким басшы: ана ма яки бала ма? Әлбетте, былайынша ойлап қарасаң, бала басшы болып турғандай. Бирақ, ҳақыйқатында, барлық нәрсе анаға байланыслы. Баласының қәлеўлерин орынлағанда, ана өзиниң абыройын яки басшылық орнын жойтты ма? Енди гәп не ҳаққында екенлигин түсиндиңиз бе?

Сиз жетекши болыў, қадағалаў деген не екенлигин түсиниўиңиз керек. Түсиниклирек болыўы ушын және мысал… Ҳәр биримиз айтқанымызды орынлаған ҳаял менен қатнасық тәжирийбесине ийемиз. Бирақ, бул мүнәсибетлерде ол басшы болған, ол жетекши еди. Бул ҳаял сизиң анаңыз. Енди сиз үлкейдиңиз, үйлендиңиз ҳәм басқа ҳаял менен, басқа мүнәсибетлерге киристиңиз. Енди бул ҳаял, өмирлик жолдас деп аталады. Бирақ, ер адам өз ҳаялы менен орнатылатуғын мүнәсибетиниң анасы менен болған мүнәсибетлердей болыўын қәлейди. Бирақ, анасы менен болған мүнәсибетлерде, анасы басшы еди-ғой... Ал, енди ҳаялы ме-нен де сол мүнәсибетлердиң қайталаныўын қәлеп тур, бирақ енди ол және өзи басшы болғысы келеди. Сол ушын сиз басшы болыў, жетекши болыў деген түсиниклер, ҳақыйқатында не екенлигин түсинип алыўыңыз керек.

Ким басшы, сиз бе яки ҳәкимият па? Сиз турақ-жай салғыңыз келди. Ҳәкимият сизге руқсат береди. Ҳәкимият сизге “Турақ-жай сал” демейди. Сиз өзиңиз турақ-жай салғыңыз келеди. Ал, ҳәкимият болса сизге руқсат береди. Сиз машина айдап жүргиңиз келеди, ҳәкимият автомобиль жолларын салады. Сизиң бизнес баслағыңыз келеди, ҳәкимият сизге руқсат береди. Түсиндиңиз бе? Сол ушын сиз басшы болыў деген не екенлигин шешип алыўыңыз керек. Сонда сиз өз сораўыңыздың жуўабын түсинесиз.

Демек, егер сиз турақ-жай салғыңыз келсе, оны тек ғана өзиңиздиң жериңизде сала аласыз. Себеби, си-зиң жериңиздиң оң тәрепинде де, шеп тәрепинде де қоңсыларыңыздың жерлери бар. Сол ушын, ҳәкимият сизге «Аўа сиз турақ-жай салыўыңыз мүмкин, бирақ ол мына көлемнен үлкен болмаўы керек» дейди. Басқа сөз бенен айтқанда, ҳәкимият қандай да бир қарар шығарады, бирақ бул қарар сизиң қәлеўиңизге тийкарланған.