«Саза» журналы

Жеке раўажланыў орайында болған сәўбетлерден…

НЕГЕ БАХТЫҢ УШЫН ГҮРЕСПЕДИҢ?

Ҳаял, жасы 43 те. 15 жыл алдын ажырасқан. Қолында қалған бир улы бар. Ата-анасының үйинде жасайды. Муғаллим.

– 16 жасқа шыққан балам бойынша сµйлесиўге келип едим. Колледжде оқыйды. Жылдан-жылға минези жаман болып баратыр. Кейинги пайытлары колледжге барыўды да қойды. Муғаллимлери бақырып-қорқытса ғана барады. Күндиз үйде жатады, түни менен компьютерде отырады. Дәрти – ойын. Ҳешнәрсеге қызықпайды. Официант болып ислеўди унатады. Ислеп те кµрди. Бирақ, бир жерде де узақ ислей алмайды, түрли бәне таўып жумыстан шығып кете береди.

– Қалайынша ажырастыңызлар? Не ямаса ким себепши болды?

 

– Күйеўим менен дым жақсы жасап атыр едик. Ол анасына оғыры байланып қалған адам. Оның айтқанын еки ете алмайды. Ҳәзир де! Буннан 15 жыл алдын анасы бир себеплер менен бизлерди ажырастырып жиберди. Енди мына баланы қәйтеримди билмей отырман.

– Сиз кейин турмысқа шықпадыңыз ба?

– Яқ.

– Күйеўиңиздиң кейинги тәғдири қандай болды?

– Ол ажырасып болып, және үйленди. Бирақ кейинги ҳаялы менен 3 жыл жасап, оның менен де ажырасып кетти.

– Ҳәзир ол қаяқта, қызықсынып көрдиңиз бе? Оның менен қайта қосылыў туўралы ойланып кµрмедиңиз бе?

– Ол кейинги 10 жылдан аслам ўақыт үйинен шықпай жатыр. Ишеди. Жумыс ислемейди.

– Әттеген-ай… Рус халқында «Благими намерениями вымощена дорога в ад» деген даналық бар. Қәлеген ана перзентлериниң бахтын ойлайды. Ҳәм буның үддесинен шығыў ушын қолынан келетуғын ҳәм келмейтуғын барлық ислерди бежереди. Лекин, нәтийжеси бәрқулла унамлы емес, ал керисинше ўайран болған тәғдирлер. Мине, сизиң жағдайда – күйеўиң, сиз, улыңыз, күйеўиңиздиң екинши ҳаялы (мүмкин ол да перзентли болған шығар), улыўма алғанда 5-6 адам бахытсыз. Әлбетте, енең де бахытлы емес. Ол буларды түсинбейди, µзинше “дурыс иследим” деп ойлайды.

– Бул еле ҳеш гәп.

күйеўиңиздиң үйинде әҳмийетли мәселелерди енең шешкен шығар…

– Аўа, енем.

– «Бул еле ҳеш гәп» дегениңиз не? Күйеўиңиздиң үйи туўралы айтып берсеңиз…

– Атам дым кишипейил адам еди. 3-4 жыллықта қайтыс болды. Енемди ҳәмме “генерал” деп атайды. Жети перзенти бар. Күйеўимнен кейинги қәйним еки балалы болып, ҳаялы менен ажырасты. Қудаға шүкир, арадан 5 жыл µтип, олар басын қайта қоса алды. Кейин олар басқа шығып кетти. Буларды кµрген екинши қәйним үйлене сала, дәрҳал басқа шығып кетти. Үшинши қәйним 45 жасына шекем үйлене алмай жүрди. Тµртинши қәйним би-ринши ҳаялын еки перзенти менен қойып, ҳәзир екинши ҳаял менен жасап атыр.

– Вай-боо…

– Бул да ҳеш гәп. Енемниң және 3 қызы бар – олардың барлығы да күйеўлери менен ажырасып, тµркинине келип отырыпты. Ҳәммесиниң перзентлери бар. Сол 3 қыздың биреўи менен гейде сµйлесип тураман, ол туўрыдан-туўры «Бизлерди анамыз ажырастырды» деп айтыр отыр.

– Қопал етип есаплағанда, 20-25 тен аслам адамның тәғдирлери шайпатылыпты-ғой… Яқшы, енең айыплы бола қойсын. Сизлер не? Не ушын бахытларың ушын гүреспедиңлер? Шаңарақларыңды неге сақлап қала алмадыңлар? “Ажырас” десе, “қайт” десе – айтқанын ислей бериў керек пе еди?

Жасүлкенлер де алжасады-ғой...

Ата-анамыз алдында бизлер қарыздармыз, оларды ҳүрмет етиўимиз, айтқанларына қулақ салыўымыз, басымызға кµтерип жүриўимиз тийис. Бул – бизиң парызымыз. Ҳәр бир ата-ана перзентлериниң бахытлы болыўын қәлейди. Бирақ, олардың бул исте тутқан жолы бәрқулла дурыс бола бермейди. Айырым енелердиң «Ҳәй бала! Қатының мен ойлағандай болып шықпады. Үйине апарып тасла. Саған басқа қыз әперемен!» деген гәплерин қалай түсинсе болады? Бундай гәплер ата-аналарға жараса ма? Бундай гәплерге қулақ салыў дурыс па? Яқ!

Неге ертерек ҳәрекет етпедиң? Күйеўиң екинши мәрте үйленип, және ажырасқанда – неге оның менен және бас қосыўға умтылмадың? Күйеўиң анасына байланып қалған екен – неге оны Ер етпедиң? Неге бахтың ушын гүреспедиң? «Яқшы кµремиз, жер домалақ, саған да Қудай кµрсетеди!» деп есикти қатты жаўып кетиў ҳәммениң қолынан келеди. Енди ҳәмме нәрсең бүлингеннен кейин ойланып атырсаң… Соның ушын да, Тәғдир сени жазалап атыр. Балаң менен.

Ҳәр бир адам бахты ушын умтылыўы тийис. Ша-ңарағын сақлаўы, қорғаўы, перзентлерин «әкесиз яки анасыз» µсиўинен аман алып қалыўы керек еди…

 

Күйеўиңниң алдына түсе бер ме!

Ҳаял, 24 жаста. 

– Қәйним үйленейин деп турыпты, соның ушын ата-енемниң 21-микрорайондағы алдынғы квартирасына бизлерди басқа шығармақшы. Сол квартираны ремонт етиўимиз керек. Күйеўим болса ҳәрекетшең емес. Асықпай жүре береди. Күйеўим оның ремонтын биреўлерге тапсырды, лекин оларды ҳеш қадағаламайды. Олардың ислеген жумысына мениң кеўлим толмай атыр. Түсинемен, күйеўим бәрҳа жумыста, қолы тийе бермейди. Пул жетпей қалыўынан гейде квартирадағы ремонт ислери тоқтап қалады. «Ремонтыңызға жумсаң, ўақты келип, кейин қайтарып берерсиз» деп мениң ата-анам 10 миллионнан артық пул берди. Бирақ, күйеўим бул пулларды жумсамады.

Мен ремонт етип атырған усталарға аўқат апарып тураман ҳәм олардың ислерине тоңқылдай бергенимнен, күйеўим бир күни «Ремонтты µзиң даўам ете-ғой» деп, усталарға жуўап берип жиберди. Ҳәзир жағдай сондай – ата-енем, абысын-бийкешлерим маған қарсы болып қалды. Енди маған айтыңыз – мен не қәте иследим? Ҳаў, ша-ңарағымның мәпин ойлап ҳәрекет етип атырған жоқпан ба? Неге маған ҳәмме қарсы болып қалды?

– Дурыс, “шаңарақ” деп ҳәрекет етип атырсаң, бирақ кемшилигиң де жоқ емес. Егерде сен µзиңди дурыс тутқаныңда, жоқарыда айтып µткен унамсыз ақыбетке келмеген болар едиң. Кемшилигиң соннан ибарат – сен ўақыяларды асықтырып атырсаң. Дурыс айтқаның ремонтшыларды қадағалаў керек, бирақ буны күйеўиң ислегени мақул. Сен оны буған илҳамландыр. Сен аўылға пахта териўге барған шығарсаң... Пахталар жүкленген тележканы тартып баратырған тракторды кµрдиң бе? Егерде сол тележка трактордың алдына шығып кетсе – апатшылыққа ушырайды, солай емес пе? Тап сондай, шаңарағыңда сен алдыға шығып кеттиң ҳәм ҳәмме саған қарсы турып қалды. 

Асықпа, керек нәрселерди әстен күйеўиңниң қулағына сыбырлап айта бер, айта бер.

Еркеклердиң жинин шығарып жиберетуғын ҳаяллардың ең жаман әдетлеринен бири – күйеўлерине кеңес бере бериўи. Егерде ҳаял күйеўине «Ананы µйтиў, мынаны бүйтиў керек. Анаў алдайды, мынаў баплайды» деп айта берсе – күйеўиңниң қыялында «Ҳаялым маған исенбей атыр. Мени ҳәлсиз кµрмекте» киби гүман ойлар пайда болады ҳәм бул жағдай оның нервин шығарады. Ҳәм ақыбетинде ол қырсықланып, қолын бир силтеп кетеди. Кеңесиңди сораса бер. «Билемен» деп суғылыса берме. Сен ойлағандай етип ислеўге күйеўиңниң ақылы жоқ деп ойлайсаң ба? Сен кеңеслериңди «Маған қараң! Усылар ислениўи шәрт!» сыпатында емес, ал «Усылар исленсе жақсы болар еди» тәризинде бериўиң тийис. Бир данышпан «Ҳаял күйеўине бир нәрсени орынлатыўы ушын кем дегенде 50 мәрте айтыўы тийис» деп айтқан екен. Яғный, еркеклер сондай жалқаў болады, оларға бир-еки айтқаннан жетип бара бермейди. Лекин, бес бармақ бирдей емес.

Сондай-ақ, ата-анаң ҳәм сен тәрептен жиберилген және бир қәте – 10 миллион пул берилиўи. Аўа, дурыс, пулдың зыяты жоқ, бирақ буның ақыбетинде шаңарағыңызда ала-аўызлық пайда болады. Сол пул сениң қолыңа тийгеннен берли – сениң тилиң әдеўир узайды, итибар бердиң бе? «Яқ, ондай етпеймен» дерсең, бирақ күйеўиң менен жәнжел пайытында, сол берилген 10 миллион пулды сен миннет етип, оның бетине басасаң. Күйеўиң буны жүрегинен биледи ҳәм сонлықтан ол пулларды жумсамай турыпты. Ремонтқа керек пулдың бәрин күйеўиңниң µзи тапсын. Сен тек күйеўиңди қоллап тур, ремонт ислерине оны йошландыр, ал 10 миллион пулыңды болса – ата-анаңа қайтарып бер.

 

«Күйеўлерге еслетпе: Ҳаялдың үйи тәрепинен берилетуғын жәрдемди қабыл етиў – шаңарағыңның фундаментине балта урыў»

 

¤мир – имтихан. Сен сабырлы бол; күйеўиңди жу-мысларға илҳамландырып, йошландырып, оның ўазыйпаларын мойныңа алмаўды үйрен. Асықпа, ремонт усы жылы питпесе – келеси жылы питер, болмаса – арғы жылы. Сен гәпке қулақ салмай, асығыслық етип, алған пулларыңды иске салып – ремонтты жақын күнлерде питкерерсең, бирақ бул ҳалда күйеўиң ҳәм оның жақынлары менен мүнәсибетиң бузылады. Ремонт исленген квартирада бир µзиң муңайып отырасаң – усы саған керек пе? Ҳәзир сен турған үйден сизлерди ҳеш ким қуўып атырған жоқ. ¤зиңди күйеўиң менен дурыс тут ҳәм сонда ол ремонтты да бежереди, басқа да шығасыз ҳәм әҳмийетлиси – басың аман болады.

Усы жерде ерлерге тийисли кеңеслер: “Жигитлер! Үйде ким кµбирек ўақтын µткереди? Ерлерге дийўал реңиниң, диванның, пердениң, гилемниң… қандай болыўы әҳмийетли ме? Буны ҳаялларға қойып бериң. Сизлер жай салыў ушын яки ремонтқа қәрежет ҳәм усталарды табың. Ремонтты қәйтип ислейжақсыз, дийўалларды қандай реңге бояйсыз, қандай перделер болады, реңлери ше, қайсы формадағы диван алынады ҳәм т.б. мәселелерди ҳаялыңыз бенен биргеликте ой-ласып шешиң. Ҳәмде, умытпаң: устаға қарағанда ҳаялыңызға қулақ салғаныңыз мақул – оның интуициясы күшли ҳәм ол – µмирлик жолдасыңыз.

 

Әжапам арақ ишеди

Жигит, жасы 30 да.

– Мен алдынлары талай мәрте әжапамның ҳаялымды таслатыўға мәжбүрлеп атырғанында не ислеримди билмей усы орайға телефоннан қоңыраў етер едим. Сонда сизлер «Ҳаялыңды таслама, әжапаңды еплеп алдастыр, дым болмай баратырса – басқа шық» деп кеңес еттиңлер. Нµкиске келип қалып едим, жүзбе-жүз толығырақ сµйлесип алмақшыман…

Арқа районлардың биринде тураман. Мен 5-класс ўақтымда анам наўқасланып, қайтыс болды. Әкем анамның жылын берип болып, оның турмысқа шықпай отырған сиңлисине үйленди. Оны бизлер “әжапа” деп атаймыз. Ини-қарындасларым бар. ¤зим де ержетип, әжапам айтқан қыз бенен таныстым – маған унады. Үйлендим, бир қызым бар. Шаңарақ қурғаныма 3 жыл болды. Ҳаялымды ҳәм қызымды жақсы кµремен. Бирақ, үйленгенимнен 3 ай µтип, әжапам «Мына келин мен ойлағандай емес екен – тасла!» деп шықты. Ҳаялым маған унағанлықтан, ҳеш ҳәрекет етпей жүре бердим. Соның арасында сизлерге қоңыраў етип – мәсләҳәтлер алып турдым. 2-3 мәрте квар-тираға да шықтық.

– Үйде әҳмийетли мәселелерди ким шешеди?

– Әжапам әкемнен әдеўир жас болыўына қарамастан – бийлик оның қолында. Ол үйимизге келип кµп µтпей, базардан дүкән ашып, саўда-сатық ете баслады. Қолында пул бар. Кейин әкемниң тили қысқа. Әжапамның қысқысына шыдай алмай, әкеме жәрдем сорап барғанымда, ол тек тµмен қарап тура береди. Бизлер әжапама ҳеш пикиримизди µткере алмаймыз. Оның айтқаны – айтқан, дегени – деген. Той-байрамлардан араққа тойып, үйге бәрҳама мәс болып қайтады. Такси менен! Үйге келип, және ишиўди даўам етип, ақырында жыны маған ҳәм ҳаялыма түседи. Ең соңғы жәнжелден кейин ҳаялым шыдамады – ҳәзир ол қызым менен тµркининде. Сиз маған не кеңес бересиз?

– Әжапаң саған «Келинди алып қайт» деп айта ма?

– Аўа. Алдынлары да бирнеше мәрте усындай болған – мен ҳаялымды тµркининен үйге алып келдим. Кµп узамай, әжапам мәс болып келеди ҳәм баяғы жәнжел және басланады. Енди ҳаялым «Сирә қайтпайман» деп отыр.

– Бизлер алдынлары журналларда «ҳәзир күшли, батыр, ерлиги басым ҳаяллар ҳәм ҳәлсиз ерлер заманы» деп кµп айтқанбыз ҳәмде усыны қайталап отырмай-ман. Қысқасы – еркек пенен ҳаял арасында рольлер алмасып кеткен. Сенде тек бир жол – сµзсиз басқа шығып, шаңарағыңды сақлап қалыўың дәркар. Қызың жетим қалмасын ҳәм ҳаялыңды муңайтпа. Бирақ, сен әжапаң менен де жәнжеллесип кетпе. Ҳәзир ол анаң орнында, әкең менен бирге. Оның менен жай-парахат сµйлесип, сизлердиң басқа шығыўыңыздан басқа шара жоқлығын түсиндир. «Жыллы сµз бенен жылан ининен шығады» деген.

Әке ҳәм мийримли, ҳәм қаттықол болыўы дәркар. Әке – ҳақыйқатлық тымсалы. Ҳәм ол шаңараққа басшылық етиўи лазым. Болмаса, жоқарыда айтылып атырған ўақыялар жүз береди. Булардың алдын алыў ушын ерлер жуўапкершиликли ҳәм шаңарақ ағзаларына опадар болыўы талап етиледи. Қәлеген ҳаял жанында Күшли Ер болыўын қәлейди. Күйеўи ҳәлсиз болған ҳаял Ердиң ўазыйпаларын да атқарыўға мәжбүр болады. Қыз турмысқа шығып атырғанда «Мына күйеўим мени бағады, мени қорғайды, маған ғамхорлық етеди» деп ойлайды ҳәм оған исенеди. Перзент дүньяға келиўден алдын «Мына әке/ана мени қорғайды, маған ғамхорлық етеди, мениң бахытлы болыўым ушын қолынан келген барлық ислерди бежереди» деп ойлайды ҳәм исенеди. Турмыста не болып атыр? Айырым әкелер жуўапкерсиз, ҳаялы ҳәм перзентлериниң турмысы ҳәм келешеги менен қызықсынбайды, оларды қорғамайды… – булардың бәри опасызлығы.

Әкең ҳәрекетсизлиги, ал әжапаң қылмыслары ушын сµзсиз жазаға тартылады. Буны – Ана-Тәбиятқа қойып бер.

 

«Күйеўим деп жумысымнан айырылғым келмейди!»

Ҳаял, жасы 35 те. Турмысқа шыққанына 4 жыл болған, перзентли.

– Мен мәслаҳат алмақшы емес едим, досларым қоймағаннан кейин… Ҳәзир жағдай сондай, күйеўимди жек кµремен, бирақ оның менен ажыраса алмайман – жумысыма кесенти тийеди. Бирақ, күйеўим менен бирге жасағым келмейди! Еки оттың арасында турыппан. Не мәслаҳат бересиз?

– Болған ўақыялар туўралы айтып берсеңиз? Қалай таныстыңыз? Турмысыңыз қалай еди?...

– Бизлер күйеўим менен бир мектепте оқыдық. 11-класста бир-биримизди унатып, ушырасып жүрдик. Кейин мен Ташкентке оқыўға кетип қалдым. Ол оқыўға түсе алмай, жумыс ислеп кетти. Арадан бираз ўақыт µтип, бизлер ушырасыўды қайтадан басладық. Ол мени қатты жақсы кµретуғын еди… Еки перзентимиз бар. Мен онлаған жыл мәмлекетлик мәкемеде жумыс иследим, µткен айда Ташкентке «повышение»ге барып келдим. Жақында әҳмийетли лаўазымға кµтерилемен.

– Күйеўиңиз жумыс ислей ме? Егер ислесе – ким болып? Оның менен қатнасығыңыз қандай?

– Күйеўим ағаш устасы. Мебель соғады. Мен жоқары мағлыўматлыман. Қатнасығымыз жоқ десем де болады. Жыл, ай, күн µткен сайын оның маған қопаллығы асып бармақта, ҳәттеки қол кµтереди де!

– Яқшы, түсиникли. Сораў – сизге не әҳмийетли: шаңарақ па яки лаўазым?

– … Сораўға түсинбедим.

– Сиз күйеўиңиз ушын, шаңарағыңызды сақлап қалыў ушын лаўазымыңыздан ўаз кеше аласыз ба?

– Ҳешқашан!!! Мен онда не ушын оқыдым?! Мениң мақсетим бар, соған баратырман. Ҳәттеки, ажырассам да, перзентлеримди арқайын µзим баға аламан.

– Бәрекелла! Жүдә жақсы. Енди мени тыңлаң. Халқымыз «Шаңарақ – муқаддес» дейди. Бирақ, «жумыс – муқаддес» дейилмеген. Бизлер әҳмийетли нәрсеге умтылыўымыз, оның менен болыўға ҳәрекет етиўимиз лазым. Қәлеген ҳаял ушын шаңарақ – ең әҳмийетли болыўы дәркар.

– Мен ағаш устасы деп лаўазымнан айырылғым келмейди!

– Түсиникли – күйеўиңиз сиз ушын – бос орын, ол ҳешким емес. Сизде «егерде күйеўимнен айырылсам – бәри жақсы болар еди» киби қам ой-пикир бар. Солай ма?

– Аўа, пулым, абырайым, жумысым, табысым бар болса – оның маған неге кереги бар? Және ол мени урса!?

– Не ушын таяқ жеп атырғаныңыздың себебин билиўди қәлейсиз бе? Ол саған «Орныңды бил» демекши. Ол сениң күйеўиң, ериң – пириң! Не болыпты ол ағаш устасы болса? Қолында µнери бар екен, азлы-кем пул табады екен, сени ҳаялым деп тән алады екен, µзиниң ким екенлигин умытып кеткен сени тәрбияламақшы екен – сениң күйеўиң ҳәзирги заманда таптырмайтуғын күйеў! Сен оның µзин ҳүрмет етесең бе ямаса кәсибин бе?

Сµзлериңе итибар берип қарасам – сизлерде мүнәсибет жоқ. Еркек пенен ҳаял бир есиктен 50 жыл кирип шыға берсин – егерде мүнәсибетти қәлиплестириўге мийнет етпесе, ол µзинен-µзи пайда болмайды. Мүнәсибетти пайда етесең, қәлиплестиресең ҳәм және оны сақлап турасаң. Қатнасықтың жаман жери сол – егерде оны сақлап турыўға ҳәрекет етпесең, ол жоғалып кетеди.

– Мен сиз айтып турғанларыңызды ҳәм не айтажақ екениңиздиң бәрин билемен. «Ажыраспаң, балаңыз бар» демекшисиз. Бундай кеңеслерди басқалардан да еситип жүрмен. Басқа тыянақлы кеңесиңиз бар ма? Мен ажыраса алмайман, бирақ бирге де жасаўды қәлемеймен!

– Гейде ҳаялларда мынадай надурыс ой болады: «Мен алжасып турмысқа шықтым. Мына күйеўим маған арзымайды. Оған турмысқа шығып надурыс ислеген екенмен. ¤зи тийкарында мен басқа еркек пенен бахытлы боламан». Бирақ бул – надурыс пикир. «Қудайдан руқсатсыз теректиң шақасы да қыймылда-майды» дегениндей, ҳәр бир турмысқа шыққан ҳаял былай ойлағаны мақул: «Мениң жанымдағы ер – мениң тәғдирим! Алжасық болған емес! Оның менен уйғынлы қатнасық ҳәм мүнәсибет қәлиплестириў – мениң µмирлик парызым!»

Дана халқымыз «Кµрпеңе қарап аяқ узат» деген. Жоқары мағлыўматлы болсаң – тап сондай адам менен шаңарақ қурың. Әсиресе – ҳаяллар. Күйеў жоқары мағлыўматлы, ал ҳаялы ондай емеслиги – нормал ҳал. Бирақ, күйеўи орта мағлыўматлы, ал ҳаял жоқары оқыў орнында оқыған болса – олардың арасында алдынлары «индийский» муҳаббат бола қойсын, ҳаял күйеўин ҳүрмет етпей баслайды, бойсынғысы келмейди. «Ериң – пириң» делинген. Мағлыўматсыз еркек пенен бас байлаўды µзиңиз шешкен екенсиз, онда усы ҳалда µзиңизди дурыс тутың, яғный қандай болыўына қарамастан, оны µзиңизге пир билиң.

– Буның ҳеш илажы жоқ!

– Сизиң менен сµйлесип және усыны бақладым – буйырып, жоқары тонда сµйлейди екенсең. Үйде де үсейтип сµйлейсиз бе?

– Аўа, µзи жумысым сондай. ¤зимниң де болып болғаным. ¤зимди басқаша тута алмайман.

– Жумыс басқа, үй басқа. Жумысыңның есигинен шығыўдан лаўазымлы адам емес, ал әпиўайы ҳаялға айлан. Үйге киргениңде сүйикли күйеўиңниң сүйкимли шабазына айлан. Күйеў, шаңарақ керек болса – үйренесиз. Шаңарағының беккемлигин ойлайтуғын әдеп-икрамлы ҳаял жумыс орнында ең қатал инсан болса да, шаңарақ ағзалары менен мүлайым сµйлеседи. Күйеўиңниң саған қопаллығының себебин енди түсинген шығарсаң?

“Бирге жасаў” дегени – “қатнасық орнады” дегенди аңлатпайды. Дүньядағы ең аўыр жумыс – шаңарақта уйғынлы қатнасықты қәлиплестириў ҳәм оны сақлап турыў. Басқа жумыслар – аңсат. Сонлықтан да, айырымлар үйден жумысқа безип кетиўге таяр.

«Жаман айтпай – жақсы жоқ» дегендей, ақыбетин де билип қоя бер. Билесең бе, абырай – сабынның кµбигиндей нәрсе. Оны – меншигим деп ойлама. Мына сенде бар лаўазымның күш-қүдирети менен ажыраса қойсаң, жақын келешекте сени нелер күтип турғанын айтайын. Сен бирдейине жумыста бәнт боласаң. Турмыстан шаршайтуғының турған гәп. Перзент-лериң ата-ана меҳрине тоймай қәлиплеседи. Улың 15-16 жастан кейин саған улыўма қулақ аспайтуғын болады. Ол µмирлик мақсетисиз, жәмийетке пайдасыз, сениң маңлайыңның соры болып µседи. Ул-қызыңның ана ҳәм әке арасындағы мүнәсибетти кµрмегенликтен, келешекте жубайлары менен мүнәсибетинде машқалалар болыўы сµзсиз.

– Дым қапылта бермең. Ажырасып, бахытлы жасап атырған досларым баршылық. Сиз айтқан болжамлар ҳәмме менен де бола бермейди.

– «Адам аласы ишинде» деген. Ким µзиниң бахытсызлығын жәрия етеди? Мүмкин, досларың еле жас, перзентлери киши шығар. Ўақыт зымырап µтип атыр – жоқарыдағы ўақыялар жүз бергенде, мени бир еслеп қой. Сол сен айтып турған досларың жалғыз µзи қалғанда – кµз жасларына ерк беретуғынын билесең бе? Бир-бирине мыйық тартып, перзентлерин ойнатып киятырған жубайларды кµргенде олардың жүреги сызлайтуғынын сен билермисең?! Жоқ, олар буны саған айтпайды. Олар µзлериниң таңлаған жолын және бир мәрте ақлаў ушын сениң менен ҳәр кµрискенде µзлерин бахытлы кµрсетеди. Қәнекей олар ушын µзлериниң қатары кµбейе берсе – ерлеринен бийғәрез, барлық машқалаларын µзлери шеше алатуғын «бахытлы ҳаяллар»… Бирақ, жаман болса да – күйеўдиң болғаны жақсы.

Мен «Жумыстан улыўма шығың!» деп атырғаным жоқ. Бирақ, жумысыңды сондай етип шµлкемлестир – кµбирек күйеўиңди ҳәм перзентлериңди ойлай алатуғын, кµбирек ўақтыңды оларға бағышлай алатуғын бол. Күйеўиңниң ҳүрметин орнына қой, оған бойсын, оның алдында µзиңди кишипейил тут... Сонда күйеўиң саған қол кµтермейди, жаман иллетлерге берилмейди.

Жеке раўажланыў орайы