«Саза» журналы

Сизиң барлық машқалаларыңыздың бирден-бир себеби

Бизлердиң бахытлы жасаўымыз ушын барлық шараят-жағдайлар бар, лекин көпшилигимиз өзимизди бахытлы деп айта алмаймыз. Бизлерде усындай түсиник бар - өзимизди бахытлы сезиў ушын бизлер әҳмийетли бир нәрселерди, ислерди әмелге асарыўымыз керек. Абырайлы ҳәм басқалардан үстин болыўымыз керек. Ҳәммеден биринши болып келиўге гүресемиз. Ҳәммеден алдын болыўға тырысамыз. Ҳешким ислемегенлерди, басқаның қолынан келмейтуғынларды ислеп «Мени көрдиң бе, Мен қандайман» деп өзимизден қанағатланамыз. Ең зор жигит, ең шырайлы қыз бенен шаңарақ қурсақ, ҳәммеден бийик етип жай салсақ, ҳәммени таң қалдырып кийинсек ҳәм т.б. өзимизди жақсы сезген болар едик. Басқалардан қаншелли үстин, биринши, алдын бола бер, лекин бул сезим өткинши, бәрибир дәслепки өзиңнен наразы сезимлер қайтып келеди. Неге бундай? Булардың тийкарында ҳәммениң дыққатын өзимизге қаратыў «Маған қара, мен қандай зорман, мен ҳәммеден жақсыман» ойы, оныңда тийкарында «Мени жақсы көр» деген ойы жасырынып турады.


Биз алдымызға мақсетлер қоямыз – соларды әмелге асырсақ бахытлы боламыз деп ойлаймыз, лекин оларды әмелге асырған жағдайда да өзимизди әмелге асқан мақсеттиң көлемине муўапық бирнеше минуттан 1-2 ҳәпте ғана бахытлы сеземиз. Алдымызға және мақсетлер қоямыз, оны әмелге асырып болып және усынша бахытлы боламыз. Усылай шексиз даўам ете береди. Неге бундай? Бахытлы адам ким өзи? Бахытлы болыў ушын не ислеў керек?

***

Ҳәзирги биз жасап турған жәмийет-те, ҳәр бир адам ушын оны басқалардың тән алыўы, ҳүрмет-иззет етиўи жүдә әҳмийетли. Бир ис баслаўдан алдын басқалардың бул иске қатнасын алдын ала билиўди унатамыз. Ҳәммени таң қалдырғанды жақсы көремиз. Ҳәммеге де унамайтуғын ис болса «Қой, уятты, басқалар не дейди» деп тоқтаймыз. Алып қашылған қыз наразы болып үйге қайтаман десе «Қой, уят болады, қала бер» деймиз. Бул қыздың өмирбақый бахытсыз болыўынан оның ата-анасын басқалардың алдында масқара болмаў әҳмийетли! Оларды басқалардың алдында уят «иркеди». «Басқалар үстимизден күлмесе болды, қызымыздың маңлайына жазылған болса нетемиз». Басқа адамлар биз туўралы жақсы ой-пикирде болыўы ушын бизлер намыс-ҳүжданға да қарсы барамыз. Буның тийкарында «Мени адамлар жаман көрип қалмасын» деген ой жатырыпты.

***

Жасаў ушын адамға энергия, күш-қуўат керек. Буларды биз Тәбияттан, азық-аўқатлардан, уйқыдан аламыз. Бул күшлерди биз турмысымызда жаратыўшылық ҳәм дөретиўшилик ислерге жумсаўымыз тийис. Дон Хуан деген эзотериктиң келтириўи бойынша, 90% энергия өзимиз туўралы, тийкарында пайдасыз ойларға кетеди екен. Яғный, биз ушын басқалардың биз туўралы не ойлаўы жүдә әҳмийетли.

Ырастанда өзимиз туўралы басқалардың ойлары жүдә әҳмийетли ме?

Дана адам ушын әҳмийетли емес. Лекин, дана адам усы дәрежеге жетиўи ушын ол үзликсиз гүрес алып барады. Ҳәм бул гүрес ҳешқашан тоқтамайды. Сонда, дана адам ким менен гүрес алып барады?

Өзи менен! Ҳәттеки өзи менен емес, ал өзи туўралы ойлары ҳәм қыяллары менен!

Қәлеген адамның басында оның өзи туўралы қыялый образы болады. Мине, ҳәзир өзиңиз өзиңиздиң образыңызды көз алдыңызға келтирип көриң. Ол қандай? Қуўанышлы ма, Бахытлы ма, Өз күшлерине исенген бе ямаса бәри керисинше ме?

Журналымызда алдынлары «Ойларың қандай болса, өмириң де сондай болады» делинген еди. Өзимиз туўралы ой-пикирлеримиз жақсы, бахытлы болады екен – биз турмыста да бахытлы боламыз, ҳәмде өзлеримиз туўралы ой-пикирлеримиз бахытсыз екен – биз турмыста да бахытсыз боламыз.

Егерде ядыңызда бар болса, өзимиздиң ҳәм басқа да халық ертеклеринде бас қаҳарман бир әйдарҳа яки басқа бир жаман персонаж бенен гүреске түсип, оны жеңгеннен кейин ол бахытлы болады, мурат-мақсетине жетеди. Өзиңизге белгили, легенда ҳәм мифлердеги персонажлардың тийкарында бир жасырын мәнис болады. Ертеклердеги әйдарҳа – бул адамның өзи туўралы қыялы! Бул МЕН! Ертектеги бас қаҳарман әйдарҳаны жеңгениндей, турмыста мен өзимди жеңиўим керек, өзим туўралы ойларымды жағымлы тәрепке өзгертиўим тийис. Дана адам өзин жеке өзи туўралы аса өтлескен ойлардан сақлап жүреди. Жақсы ой ма, ямаса жаман ой ма парқы жоқ – өзимиз туўралы аса өтлескен ойларға биз бирдей энергия жумсаймыз.

***

Биз бәрқулла иштен өзимиз бенен өзимиз гүрриңлесип жүремиз. Ишки гүрриңлесиўди тоқтатыў – ең баслы саўаш. Себеби, биз жеке өзимиз қалған жағдайда да ишки диалог тоқтамайды. Улыўма айтқанда ишки гүрриңлесиў не менен шуғылланады? Не болыўына қарамастан, ишки диалог өзин ақлаў ямаса қаралаў менен шуғылланады. Ўақыя болып өткеннен кейин, биз геллемизде оны қайтадан көрип шығамыз – қәйтиўим керек еди, қәйтпеўим керек еди, нени дурыс яки надурыс иследим… Ҳәмде, бәрқулла өзимизди ақлаўға ямаса қаралаўға урынамыз. Өзи туўралы жаман ой-пикирде жүретуғын адам өзи менен өзи жағымсыз «тон»да гүрриңлеседи. Бундай гүрриңлесиў оның жағдайын жәнеде өтлестиреди.

Ишки гүрриңлесиў болған ўақыя-ларға баҳа берип жүреди. Биз неге дыққатлансақ, ишки диалог оған дәрҳал баҳа береди. Өзи менен өзи иштен гүрриңлесип атырып, адам ҳәрқыйлы сезимлерге бериледи. Иштен гүрриңлесиў адамның өзиниң жеке билимлерине сүйенеди. Субъектив пикирге сүйенеди. Нәтийжеде адам қуўаныўы яки қайғыланыўы мүмкин.

Өзимиз бенен қалай гүрриңле-сиўимиз әҳмийетли, себеби ол тилимизден шығажақ сөзлердиң тийкары. Иштен гүрриңлесиў адамды ҳәрқыйлы жағдайларға кейиплендиреди ҳәм нәтийжеде усы жағдайлар турмысымызға тартылады. Егерде биз ишки гүрриңлесиўде өзимизди жақсы көрмесек, ойымызда өзимизге қарата жаман сөзлер айтсақ, өзимиз туўралы жағымсыз ойларда болсақ («мен бахтықараман, қолымнан бирде ис келмейди…»), онда биз турмысымызда соған ылайық ўақыя ҳәм шараятларды тартамыз. Ҳәмде керисинше.

Иштен гүрриңлесип атырып, адам өзиниң табыссызлығында басқаны, ата-анаңды, жәмийетти, басшыларды айыплайды. Бул, әлбетте, тийкарынан надурыс. Усылай етип, биз өзимиздиң табыссызлығымызда қалып қоямыз. Басқаларды айыплаўлар жеңиллик алып келмейди. Ол тек бизиң күшимизди сорыйды.

Бизлердиң ишимизде МЕНлер жүдә көп. Мен-папа, мен-мама, мен-врач, мен-қоңсы, мен-клиент, мен-күйеў, мен-жолаўшы, мен-бизнесмен… Лекин, ең биринши ҳәм ҳақыйқый МЕНде бар. Бул ҳақыйқый үлкен ҳәрипли МЕН инсан туўылғанда оның менен бирге келеди. ОЛ барлық нәрсени биледи, ҳәмме нәрседен хабары бар ҳәм ОЛ бәрқулла биз бенен тиллеседи. Басқа менлер бизиң ақылымыздың дөретпелери. Оларда биз бенен тиллеседи, кеңес берип турады. Ақылдың менлери өзимиздеги бар субъектив билимлерге тийкарланып кеңес береди. Ал, үлкен МЕН болса объектив кеңес бере алады. Оның кеңеслерин басқа кеңеслер арасынан аңлай аламыз ба – гәп, мине усында.

Ишки гүрриңлесиўди тоқтатыў әҳмийетли. Ямаса оны жағымлы түсиниклер менен алып барыў керек. Иштен гүрриңлескенде сизиң раўажланыўыңызға кесент ететуғын түсиниклерди алып таслаң.

***

Барлық машқалалардың бирден бир себеби – БУЛ ӨЗИҢДИ ЖАҚСЫ КӨРМЕЎ! Ҳәмде, қәлеген машқаланың шешими – БУЛ ӨЗИҢДИ ЖАҚСЫ КӨРИЎ! Адам өзин күннен-күнге жақсы көрип, өзин солайынша унатып, өзине муҳаббатын арттырған сайын оның турмысы жақсылана береди. Ол әрман еткен жумысын табады, ислери аңсат келиседи, басқалалар менен қатнасығы жөнленеди… Бул жақсылықларға ерисиў аңсат – тек өзиңди жақсы көриўиң тийис.

Биз өзимиздиң ким екенимизди умытып қойдық ҳәмде сонлықтан өзимизди унатпаймыз. Бизлердиң ислеримиз, шаңарақ жағдайымыз, жәмийеттеги орнымыз, … - булардың барлығы сыртқы шараятлар, қабық. Ҳақыйқатында да ким екенимизди көз алдыңызға келтире де алмаймыз. Өмирде «Сырты жылтырақ, иши қалтырақ» шаңарақлар ҳәм адамлар жүдә көп. Бул адамлар өзлериниң усындай екенин биледи ҳәмде өзлерин айыплы сезип, усы айыпты жасырыў ушын сыртын еледе жылтырата береди. Лекин, бул узаққа бармайды. Дүньяда жағдай сондай түс алды – биз өзимизди сыртқы жағдайларымыз ушын жақсы көремиз. Жумыс орнымыз, Пәленше менен қуда болғанымыз, жыйнаған дәўлетимиз, жыйналыста марапатлағаны… ушын биз өзимизди жақсы көремиз. Биз өзимизди усы сыртқы жылтырақларсыз жақсы көремиз бе?

Кимдир исенбеўи мүмкин - мениң турмысқа шыға алмай жүргениме (үйлене алмай, жубайы менен келисе алмай, жайлы бола алмай, жумысқа кире алмай, мол-дәўлетли бола алмай ҳәм т.б.) өзимди жақсы көриўдиң не байланысы бар екен? Туппа-туўры байланысы бар! Мысалы, өзин жақсы көретуғын қыздың ҳәрекетлери тәбийий, ол өзине исенген, өзиниң қәдирин биледи, ол жарқын, назлы, оның көзлеринен кеўил тынышлығы сезиледи. Бундай қыз жигитлердиң нәзеринен сыртта қалыўы мүмкин емес. Ҳәм өзин жақсы көрмейтуғын қыздың қылықлары жасалма, көпшиликтен жасырыныўға урынады, өзин ҳәммеден айрықша тутыўға урынады. Бундай қыз-ҳаялдан еркеклер өзин алып қашады. Әне, усындай.

Турмыста универсал сөзин қоллан-ғанды унатамыз. Бизлердиң барлық, қәлеген тараўдағы ҳәм формадағы машқалаларымыздың универсал шешими – бул өзин жақсы көриў!

***

Айырым шаңарақларда бир-биреўге муҳаббат кем яки жоқ. Тек жеке мәп бар. Ақырғы 12-санлы журналда жаздық – көбинесе шаңарақлар сүйиспеншилик пенен қурылады. Бул сезим 5-6 айдан кейин жоғалады… Мине усындай муҳаббатсыз шаңа-рақларда перзентлер камалға келеди. Оларды үйинде ҳешким жақсы көрмейди. Оларға өзлерин жақсы көриўди ҳешким айтпайды ҳәм олар өзлерин жақсы көрмейди. Ҳәмде олар басқаларды да жақсы көрип билмейди. Өзлери өскен шаңарақта ата-анасының айтқанын қылса олардан азда болса да дыққатқа миясар болғанынан жуўмақ шығарып, олар басқалардың айтқанларын қылып муҳаббат-дыққат алыўға үйренеди. Өмирде де олар басқалардың кеўлинен шығыўға тырысады. Сонлықтанда олар ушын басқалардың ой-пикири жүдә, жүдә ҳәм жүдә әҳмийетли. Басқаның оларды жақсы көриўине олар интизар. Егерде өзи менен жасар қыз яки жигит оған «Мен сени жақсы көремен» деген хабар айтса, олар өзлерин бақтыяр сезеди. Ала-сапыр олар турмыс қурады. 5-6 айдан ышқ-сүйиспеншилик кетеди. Кейин не болады? Мине усындай муҳаббатсыз шаңарақларда перзентлер камалға келеди. Бул дизимди шексиз даўам ете берсек болады. Сиз бенен биз усы дизимге шек қоймасақ онда ким қояды?

Бизлерди де ата-аналарымыз, муғаллимлер жақсы баҳалар, қылықларымыз ушын жақсы көрген-ликтен (шәртли муҳаббат) бизде өз нәўбетинде перзентлеримизди шәртли жақсы көремиз. Перзентлеримизди бул дүньяға бизлер мирәт еттик, демек, олардың алдында ата-аналардың парызы бар. Үйиңе келген мийманды қандай күтип жиберетуғын болсақ, ата-аналар перзентлеринен ИНСАН етип қәлиплестириўи олардың парызы ҳәм қарызы! «Мен сени туўдым» деп олар менен ойыңа келгенди ислеў наданлық. Тийкарында олар бизлердиң жеке меншигимиз емес.

***

«Сыртқы дүнья мениң ишки дүньямның сәўлеси» деген гәп бар. Егерде бир адамның қандайда бир қылықлары маған унамаса, онда менде усы қылықлар бар ҳәм олар өзиме де унамайды. Итибар бериң, тийкарында өзимди унатпаў шығып турыпты. Ҳәмде, егерде мен өзимди толық сөзсиз қабыл ете билгенимде, онда мен басқаларды да толық ҳәм сөзсиз қабыл ете аламан, оларды уната аламан, жақсы көре аламан.

***

Өзин жақсы көриў ямаса өзиңе муҳаббат – келешектеги барлық табыслылықтың ҳәм бахытлылықтың тийкары. Енди өзиңе муҳаббат пенен әпиўайы эгоизмди парықлап алайық.

Өзин жақсы көретуғын инсан - өзиниң жеке әҳмийетин түсинетуғын, өзиниң қәдирин билетуғын, өзине тоқ, өзине исенген инсан. Басқалардан төмен де емес ҳәм жоқары да емеслигин биледи. Сондай-ақ, өзиниң тәбияты бойынша ҳешкимге уқсамайды ҳәм өзиниң қайталанбас шахс екенлигинде биледи. Ол әлемге усылайынша кереклигин түсинеди.

Эгоист - өзиниң жеке мәпин басқалардың мәплеринен жоқары қоятуғын ҳәмде басқалардың мәплерин писент етпейтуғын инсан. Парқы бирден көзге тасланады: биринши жағдайда, адам өзинде ҳәм басқаларды да жақсы көреди ҳәм ҳүрмет етеди, екинши жағдайда – тек өзиниң ғамын ойлайды. Эгоист адам өзин жақсы көрмейди. Эгоист өзиниң жеке мәпин ойлаған ҳалда адамлар менен қатнасады. Эгоист тек өзи менен қызығады, тек өзине тилейди, тек өзине алып атырғанда қанағатланады. Өзинен басқа адамды көрмейди. Барлықты ҳәм ҳәммени ол жеке өзине пайда келтириў көз-қарасы менен баҳалайды. Эгоистлик дүньяқарас адамды ҳәлсиретеди, төменлетеди, ал сап муҳаббат болса адамға күш-ғайрат, еркинлик береди, адамды оның жағымсыз қылықлары менен де бахытлы ҳәм қуўанышлы етеди.

Данышпан Э. Фромм «Эгоист адам жақсы көриўди емес, ал бағыныўды, жағымпазлық етиўди ямаса үстемлик етиўди тилейди» деп айтқан еди. Буннан тысқары, егерде биреў өзинен көре басқаларды жақсы көретуғынын, басқаларға хызмет етиўди унататуғынын айтатуғын адамның муҳаббаты ҳақыйқый емес. Себеби, муҳаббат ҳүрметке тийкарланады, өзин ҳүрмет ете алмаған басқаны да ҳүрмет ете алмайды. Өзине муҳаббат – бул инсанның ең биринши парызы. Өзин жақсы көрмеген адам – қорқынышлы ҳәм қәўипли адам! Оның кесапаты миллионлардың басына жетеди.

Ҳақыйқатында да өзин ҳешбир шәртсиз жақсы көре алатуғын адамға басқа биреўге бир нәрселерди тастыйықлап отырыўдың кереги жоқ. Әтирапыңызға қараң – басым көпшилик өзин жақсы көрмейди, олар муҳаббат дефицитин бастан кеширип атыр. Өзин өзи жақсы көрмегенликтен оны да ҳешким жақсы көрмейди. Басқалардың ҳәм өзиниң муҳаббатына ылайық болыў ушын өзин жақсы көрмейтуғын адам бәршеден зор, қыямет болыўға (үстемликке) урынады. Ямаса ҳәммениң кеўлинен шығыўға урынады.

Өзин шәртсиз жақсы көретуғын адам басқалардың марапатына мүтәж емес, көкирегин керип «МММен… иследим» деп тастыйықламайды, өзиниң кемшиликлеринен уялмайды ҳәм басқалардың күлки гәплеринен жасырынбайды. Оның муҳаббаты тәбийий.

***

Әлемниң тийкары – муҳаббат. Өзин жақсы көриў – ҳақыйқатында да биз өзимиздиң ким екенимизди шуқыр аңлаў. Аңлаў демек, өзимизди толық қабыл етиў, өзиңниң жақсы ҳәм жаман тәреплериңди де толық сөзсиз қабыл етиў.

Улыўма айтқанда, ҳәр бир қәдемде муҳаббат жетиспеўшилиги сезиледи. Мүмкин, ҳәзир сиз өзиңизди толық ҳәм сөзсиз қабыл ете алмайтуғын шығарсыз, себеби сиз еле шаңарақлы, мол-дәўлетли, абырайлы, ҳәммеден үстем, басшы бола алмадыңыз, сизиң исимиңиз газета-журналларда шықпады, сизиң атыңыз бенен көше аталмады… Ондай болатуғын болса, онда сиз ертеңде, арғы күниде өзиңизди жақсы көрмейсиз, себеби өзиңизге болған шәртлериңиз бәрҳәма сиз бенен бирге. Бул шәртлер ақырғы демге шекем болыўы да мүмкин. Бүгин – тап усы күн ҳәм ҳәзир өзиңизди толық, сөзсиз, шәртсиз жақсы көретуғын күн.

***

Ҳәрқыйлы себеплер менен өзин жақсы көрмейтуғын адам бәрқулла өзи туўралы жағымсыз ойларда болады, усындай ойларды жыйнайды ҳәмде нәтийжеде өзин ҳүрмет етпейди, өзин қәдирлемейди. Онда пессимистик жағымсыз ойланыў тәризи раўажланады, ол көбинесе жағымсыз сезим-туйғылар менен жасайды. Өзине исеними төменлейди ҳәм булардың бәри оның қылықларында, жүрис-турысында, сөзлеринде… көринип турады. Демек, өзин жақсы көрмеў адамның жеке турмысына, ислерине, шаңарағына үлкен тәсир көрсетеди. Өзи туўралы жаман ойлары оның турмысының барлық тараўларында жағымсыз нәтийжелерге алып келиўине себепши болады. Адам өзин қаншелли жаман көрген сайын ол өкпелегиш болып келеди, ал ашыўшақлығы, өзинде айыпкер сезими тез келгиш болады. Өзин ҳүрмет етпейтуғын адам раўажланбай бир орында қатып қалады.

Өзин жақсы көрмейтуғын адамның өзине болған ҳүрмети басқалардың ол туўралы ойларына жоқары дәрежеде ғәрезли.

***

«Думай и богатей» китабының авторы Наполеон Хилл көп тексериўлер жүргизген ҳәм оның келтириўи бойынша табысқа ерискен адамлардың 90% ти – өзлерин жақсы ҳәм жүдә жақсы көретуғын адамлар екен.

Өзиңди жаман көриў – бул өзиңди ҳәлсиретиўиң: мен еплей алмайман, мениң қолымнан келмейди…

Өзин жақсы көриў – бул өзиңе күш-ғайрат бериўиң: ислеймен, еплеймен, ылайықпан, қолымнан келеди…

Өзин жаман көриў сезими адам-ның бахыт ҳәм табыс жолында турған үлкен пақса. Бул пақсаны ким қойғанның парқы жоқ – ата-анамыз ба, муғаллимлер ме яки бизлердиң өзлеримиз бе… Әҳмийетлиси, бул пақсаны өзимизден басқа ҳешким алып таслай алмайды.

***

Адамның қоршаған орталық пенен қарым-қатнасы оның өзи туўралы ойлары менен байланыслы. Адамның турмысында болып атырған барлық ислер оның өзи туўралы ойларына бағынады. Адамның илаҳыйда күши бола берсин, оның өзи туўралы жаман ойлары оның күшлерин қолланыўға имкан бермейди. Турмыстың қәлеген тараўы бойынша адамның өзи туўралы ойы болады. Мысалы, жыйналыста шығып сөйлеў, саўдагершилик етиў, күйеў яки ҳаял болыў, ата яки ана болыў, басшы сыпатында, хызметкер сыпатында… Пул табыў бойынша да өзимиз туўралы ойлар бар. Мен ҳәзир қанша таўып атырман ҳәм келешекте қанша табаман…

***

«Басқалар не деп ойлайды» деген тәризде қыйнала беретуғын инсанның руўҳый раўажланыўы тоқтайды.

***

Муҳаббат ҳәр кимниң өзинен басланады. Ескиден киятырған китапларда «Өзиңниң жақынларыңды өзиңди жақсы көргендей көр» делинген. «Өзиңди жақсы көргендей көр!» Ырастанда, егерде биз өзимизди жақсы көрмесек, онда биз басқаны улыўма жақсы көре алмаймыз. Өзин жақсы көрген адам өзине де, басқаға да зыяны тиймейди. Егерде ҳәр бир адам өзиниң ким екенин түсинип, өзинде кеўил тынышлығын орната алса, онда Әлемде бахытсыз инсан қалмаған болар еди. Тынышсызланыў, гүмансыраў, қәўетерлениў, қызғаныш, көкиреклик, мардыйыў, жалпылдаў, қорқытыў, үстемлик етиў, зорлықлық барлық түрлери… - булардың барлығы адам өзин жақсы көрмегенлигинен. Кеўил қәтержамлығы ҳәм тынышлығы, аңлаў, ашыныў, кеширим бериў, муҳаббат… - бул өзин жақсы көретуғын инсанның қәсийетлери.

Турмысымызда қандайда бир нәрселер бизлердиң қадағалаўымыздан шығып кетиўинен биз өзимизди яки басқа биреўди айыпламаўымыз керек. Лекин, жуўапкершиликли болыўымыз тийис. Жуўапкершилик пенен өзин айыплаў арасында үлкен парық бар.

Жуўапкершилик бул илаҳыйда күш, ал өзин айыплаў – бул энергиямызды қуры далаға жибериў. Жуўапкершиликли бола отырып, биз турмысымызды өзгертиў ушын күшке ийе боламыз, өзимизди ҳәм басқаны айыплаўды қоямыз. Қурбан ролин ала отырып, биз бийшараға айланамыз.

Жуўапкершилик – пайда болған жағдайда өзимиздиңде ролимиз барлығын аңлаў. Жуўапкершиликли бола отырып, биз турмысымызды жағымлы тәрепке шешиў ушын қәдем.

Көпшилигимиз бахытлы емес шаңарақта камалға келдик десек адаспаймыз. Өнип өскен шаңарақтан биз өзимиз, турмыс, дүнья туўралы көп мағлыўматларды алдық. Усы мағлыўматлар бизлердиң турмысымыздың фундаментин қурайды. Балалық дәўирлеринен баслап, көпшилигимиз урыс-қағыс, жетиспеўшилик, қорлаўлар, қыйналыўлар, муҳаббат жетиспеўшиликлерин көрдик. Жас өспирим, ересек дәўирде де биз бир биреўди алдаў, баплаў, қызғаныў, қыйнаў, өсек айтыў, пәнт бериў, қопаллық етиў… көрип киятырмыз. Ҳәм, егерде биз балалық дәўиринде ҳәр биримиз қабыл еткен, бизге сиңип қалған турмысты қабыл етиў моделин ҳәм ой-өрисимизди өзгертпесек, онда турмысызда бахытсызлықлар даўам ете береди.

Усы күнге шекем турмысымызда болған, жүз берген барлық ўақыялар – өтмиштеги балалық дәўиринде биз қабыл еткен ойларымыздың нәтийжеси. Өтмиш бизлердиң аңымызда жасайды. Ҳәзир бир жасап атырған мәҳәл әҳмийетли, ҳәзирги бизлердиң туйғы-сезимлеримиз, ойларымыз, қылықла-рымыз, ҳәрекетлеримиз әҳмийетли. Себеби олар ертеңги күндиң тийкары. Ҳәзир қандай шешим қабыл еткенимиз әҳмийетли. Ертеңги ҳәм өткен күнлерде биз ҳешнәрсе өзгерте алмаймыз, тек бул күн… Тап усы мәҳәл мен таңлап турған ойлар, айтып турған сөзлер әҳмийетли.

Түсиниң, ақыл бизге хожайыншы-лық етпесин, биз ақылымызға ийелик етейик. Себеби, ақылдан алдын биз жаралдық. Жаңаша ойланыў пайыты келди. Өзиңизди тамшы кәби қыял етиң. Тез-тезден тамшылап турған жерде көл пайда болады. Ойларда сондай.

Өзиң туўралы жағымсыз ойларда жүрип қуры налыған менен турмысыңда жағымлы өзгерислер жүз бермейди. Әлбетте, өзиң үстиңде ис алып барыў тийис. Ҳәм исеним.

«Мен өзимди жақсы көремен»

«Мен ҳәммеге бахыт тилеймен» (бос пайытлары усы гәплерди көп қайталаң, дәлилленген - күшиңиз артады)

Яқшы, өзимизди жақсы көриў кереклигин түсиндик. Өзимизди ҳәм өмирди жақсы көриў ушын не қылыў керек? Өмирди дурыс қабыл етиў, жаңаша жағымлы ой-өрис тәризин раўажланыдырыў тийис. Буның ушын адам өзиниң үстинде комплексли ис алып барыўы керек.

1. Ишки диалогты жағымлы тәризде алып барыў, жуўапкершиликти сезиў;
2. Ҳәр күни жағымлы аффирмациялар айтып жүриўди әдетке айландырыў;
3. Медитация (бул ишки диалогты тоқтатыў);
4. Өзиңди жаманлаўды – критикалаўды тоқтатыў. Өзин критикалай беретуғынды ҳәмме критикалай береди, себеби «Не ексең, соны орасаң»;
5. Өзиңди айыплаўды тоқтатыў. Өткен ислерге өзиңди айыплы сезиў, ҳәммениң кеўлинен шығыўды, ҳәммеден кеширим сораўды қойыў, «Яқ» деп айтыўды үйрениў. Өзин айыплаў - өзин жаман көриўге алып келеди.
6. Кеширим берип үйрениў. Кеширим бериў дегени қутылыў дегени. «Ҳақ болғанды жақсы көресиз бе яки бахытлы болғанды ма?»

Ж.Дәнебаев