«Саза» журналы

ҚУТҚАРЫЛЫП ҚАЛЫНҒАН НЕКЕ ҲАҚҚЫНДАҒЫ ГYРРИҢ

 

Дүньяға белгили америкалы жазыўшы Ричард Пол Эванс, қалайынша әпиўайы ғана гәп өз некесин қутқарып қалғанлығын гүрриң етеди. 

Мениң үлкен қызым Дженна, жақында маған «Мен кишкенелигимде сизиң анам менен ажырасып кетиўиңизден жүдә қорқатуғын едим. Бирақ, 12 жасқа толғанымда «Ажырасқаны да дурыс па екен?!» деп ойлай басладым. Өйткени, сизлер бәрқулла жәнжеллесетуғын едиңиз-ғой!» деп айтты. Соңынан, ол маған күлимсиреп: «Сизлердиң тил табысып кеткениңизден қуўанышлыман» деп қосып та қойды.

Көп жыллар даўамында биз ҳаялым Кери менен тоқтаўсыз, қатаң урыс алып бардық. Артыма қарап, бизлердиң қалайынша турмыс қурғанымызға да ҳайран болатуғын едим. Себеби, бизлердиң минезимиз бир-биримизге улыўма туўры келмейтуғын, некеде қанша көп жасасақ, қарама-қарсылықлар да сонша көп жүзеге келетуғын еди. Байлық пенен мәртебе де бизлердиң өмиримизди аңсатластырмады. Керисинше, машқалалар күн сайын көбейип барды. Бизиң арамыздағы кескинлик сондай дәрежеге жетти, мениң жаңа китабым бойынша сырт елге барыўым маған ҳаялымнан азғантай болса да қутылыў болып көринетуғын болды. Бизлер сол дәрежеде тез-тез урысатуғын едик, биргеликтеги тыныш өмирди көз алдыма келтириў де қыйын болып қалды. Биз бир-биримизге тек ғана жаман сөз айтатуғын едик. Ақыры биз ажырасыўға қарар еттик ҳәм бул ҳаққында бир неше мәрте сөйлестик те.

  Сабыр кесем толған ўақытта мен сырт елде едим. Биз тап жаңа ғана телефон арқалы және бир мәрте жүдә қатты урыстық ҳәм Керри трубканы ылақтырды. Мен ғәзеп атына миндим, соның менен бирге, ҳәдден тыс әззи ҳәм жалғыз екенлигимди де сезип турман. Мен шегине жеткенимди түсиндим – басқа шыдай алмайман.

 Сонда мен аспанға мүрәжәт еттим. Яқ, мүрәжәт еттим емес, жағасына жабыстым десем де болады. Билмедим, мениң ашыў менен бақырғанларымды дуўа деп айтыўға бола ма ямаса жоқ па, бирақ сол сөзлер мениң ядымда бир өмирге сақланып қалды. Мен Атланта қаласындағы мийманхананың душының астында турып, Қудайға бул неке үлкен қәтелик болғанлығын ҳәм мен бундай етип басқа жасай алмайтуғынлығымды айттым. Дурыс, ажырасыў ойы маған да жийиркенишли көринеди. Бирақ, бирге жасаў азабы мени тамам етти. Сол ўақытта ғәзептен тысқары мен албыраўшылықты да сезиндим. Мен, не ушын Керри екеўимизге бирге болыў соншелли қыйын екенлигин түсине алмайтуғын едим. Жүрегимниң төринде ҳаялым жақсы адам екенлигин билемен. Мен де жаман адам емеспен. Онда не ушын мүнәсибетлеримизди жөнлеп алыў қолымыздан келмей атыр? Не ушын мен минези маған улыўма туўра келмейтуғын ҳаялға үйлендим? Не ушын ол өзгергиси келмейди?

Ең соңында, даўысым қарлығып, душтың полына отырып, жылап жибердим. Усы ўақытта қайдан екенлигин билмедим, бирден қыялыма мына пикир келди: «Рик, сен оны өзгерте алмайсаң. Сен тек ғана өзиңди өзгерте аласаң». Солай етип, мен Қудайдан сорап басладым: «Ҳей Қудайым, егер мен оны өзгерте алмасам, онда мени өзгерт». Мен түнниң ярымында да Оннан сораныўды тоқтатпадым. Самолетта отырып та дуўа еттим. Көрискен ўақтымызда, ҳәттеки, сәлем бермеўи де мүмкин болған ҳаялым отырған үйимниң босағасында да дуўа еттим. Сол түни мен не ислеўим керек екенлигин түсиндим.

Азанда, еле көпшиктен басымызды көтермей турып, мен Керриден:

– Сениң күниң жақсы өтиўи ушын не ислесем екен? – деп сорадым. Керри маған жаман көзи менен қарап:

– Не? – деп ҳайран қалды.

– Сениң күниң жақсы өтиўи ушын не ислесем екен? – деп қайталадым мен.

– Ҳеш нәрсе, – деп кесип салды ол. – Бул сениң қолыңнан келмейди. Не ушын сорап атырсаң?

– Ҳәзиллесип атырғаным жоқ, – дедим мен. – Тек ғана «Сениң күниңди қалайынша жақсы өткерсем болады» деп сорап атырман.

Ол маған көзин алартып бир қарап алды да, бетсизлерше:

– Бир нәрсе ислемекшисең бе? Жүдә мақул, онда асхананың полын жуў, – деди.

Ол мени тап ҳәзир ашыўынан жарылып өледи деп ойлаған қусайды. Бирақ, мен «яқшы» дедим. Орнымнан турып, асхананың полын жуўдым.

Ертеңине азанда және сол сораўды қайталадым. Ол маған:

– Гаражды тазала! – деди.

Мен терең дем алдым. Сол күни жумысым басымнан асып атыр еди. Ҳаялым буны биле тура, мениң ашыўымды келтириў ушын айтқанын да түсиндим. Ашыўдан бир-бирине тийген тислерим сынып кетежақ. Бирақ, буны да билдирмедим ҳәм және «яқшы» дедим. Орнымнан турып, еки саат даўамында гаражды тазаладым. Керри не ислерин билмей қалды.

Ертеңги күнниң азаны да келди. Мен күндеги әдетим бойынша:

– Сениң күниң жақсы өтиўи ушын не ислесем екен? – деп сорадым.

– Ҳеш нәрсе! – деди ол. – Сен ҳеш нәрсе де ислей алмайсаң. Өтиниш, буны тоқтат.

– Яқ, тоқтата алмайман, өзиме сөз бердим, – дедим мен. – Сениң күниң жақсы өтиўи ушын не ислесем екен?

– Не ушын булай ислеп атырсаң?

– Себеби, сен мен ушын қәдирлисең. Бизлердиң некемиз де маған қәдирли.

Бул сораўды ертеңине де, оннан кейинги күнде де, оннан кейингисинде де, келеси ҳәптеде де сорай бердим. Арадан шама менен еки ҳәпте өткеннен кейин, кәрамат жүз берди. Мен сораў берген ўақытта Керридиң көзлери жасқа толып, жылап жиберди ҳәм бираз ўақыттан соң:

– Өтиниш, маған бул сораўды бергениңди қой. Машқала сенде емес, ал менде. Өзим де билемен, мениң менен жасаў қыйын. Ҳәттеки, мына нәрсеге де ҳайранман, сен усы ўақытқа шекем қалай мени таслап кетпедиң? – деди.

Мен оның ийегинен әсте ғана услап, өзиме қараттым ҳәм:

– Сени жақсы көргеним ушын, – дедим. – Сениң күниң жақсы өтиўи ушын не ислесем екен?

– Буны мен сораўым керек.

– Дурыс. Бирақ, ҳәзир емес. Ҳәзир мен өзгермекшимен. Сен мен ушын жүдә қәдирли екениңди билиўиң керек.

Ҳаялым басын мениң көкирегиме қойды.

– Өзимди жаман тутқаным ушын мени кешир.

– Мен сени жақсы көремен, – дедим мен.

– Мен де сени жақсы көремен.

– Сениң күниңниң жақсы өтиўи ушын не ислесем екен?

Керри маған мүләйимлик пенен қарап:

– Екеўимиз бираз ўакыт бирге болсақ па екен? Тек сен ҳәм мен, – деди. Мен күлимсиреп:

– Мен буны жүдә қәлеймен! – дедим.

Мен ҳаялыма бул сораўымды бир айдан көбирек қайталадым. Солай етип, мүнәсибетлеримиз де жақсы тәрепке өзгерди. Жәнжеллер тоқтады. Соңынан, ҳаялым да маған:

– Мен сен ушын не ислегенимди қәлейсең? Қалайынша сен ушын ең жақсы ҳаял болсам екен…, – деп сорап баслады.

Арамыздағы дийўал қулады. Биз бир-биримизди қай тәризде бахытлырақ етиў ҳаққында бас қатыратуғын болдық. Яқ, биз бир дегенде машқалалардың барлығын шешип таслай алмадық. Ҳәттеки, оннан кейин де улыўма урыспадық деп те айта алмайман. Бирақ, бизиң жәнжеллеримиздиң тәбияты өзгерди. Олар ара-тура бир болып туратуғын болды, олар бурынғыдай оғыры ашыўлы емес еди. Биз оларды ҳаўасыз қалдырдық. Енди екеўимиз де бир-биримиздиң кеўлимизди аўыртқымыз келмейди.

Мине, Керри менен турмыс қурғанымызға да отыз жыл болды. Мен ҳаялымды тек ғана жақсы көрмеймен, ал соның менен бирге, ол маған жүдә унайды да. Маған оның қасында болыў унайды. Ол маған керек. Бизиң көп айырмашылықларымыз бир пүтин күшли тәреплеримизге айланды, ал қалғанлары болса улыўма әҳмийетли емес екен. Биз бир-биримизге жақсырақ ғамхорлық көрсетип үйрендик ҳәм әҳмийетлиреги биз усы ғамхорлықты қумсап басладық.

Беккем шаңарақ – үлкен күш салыўларды талап етеди. Жақсы көрген адамың менен өмир сүриў – инам. Және мен мына нәрсени де түсиндим: шаңарақ бизге өз шахсымыздың ең унамсыз тәреплери жеткеретуғын жарақатлардан емлениўге жәрдем береди екен. Ҳәммемиздиң де усындай, өзлеримиз жақтырмайтуғын, унамсыз тәреплеримиз бар.

  Ўақыттың өтиўи менен бизиң ўақыямыз, шаңарақ ҳаққындағы әҳмийетлирек сабақтың суўретлениўи екенлигин түсинип жеттим. «Сениң күниң жақсы өтиўи ушын не ислесем екен?» деген сораўды жақын мүнәсибетте болған ҳәр бир адам бериўи керек. Ҳақыйқый муҳаббат дегени усы. Муҳаббат ҳаққындағы романларда (мен өзим биразын жазғанман), әдетте, муҳаббаттың созылыўына алып келинеди «Олар узақ ҳәм бахытлы өмир сүрди». Бирақ, узақ ҳәм бахытлы жасаў, жақсы көрген адамыңа ийелик етиў ҳәм қараслы болыўдан туўылмайды. Реаллық өмирде муҳаббат биреўге болған сезимде емес, ал оған шын жүректен және терең бахыт тилеўде болады. Бир ўақытлары, ҳәттеки, өзимизге зыяны тийгенинде де. Ҳақыйқый муҳаббат, бир адамды өзимиздиң копиямыз қылғанымызда емес. Ол өз мүмкиншилигимизди кеңейтиўимизде – жақсы көрген адамымыздың аман-есенлиги ушын шыдамлылық ҳәм ғамҳорлық көрсетиўимизде. Басқасының барлығы тек ғана эгоизмниң ахмақларға тән спектакли.

Мен бизиң Керри менен болған тәжирийбемиз, ҳәр бир жубайға туўры келеди демекши емеспен. Мен, ҳәттеки, «Ҳәр бир жубай бузылыў алдында турған некесин қутқарыўы шәрт» деп те айта алмайман. Бирақ, мен сол күни маған әпиўайы сораў көринисинде келген илҳамға шексиз миннетдарман. Мен шаңарағым елеге шекем бар болғанына, ҳаялым (ең жақын достым) ҳәр күни азанда қасымда оянғанына миннетдарман. Ҳәм мен енди, бир неше он жыллар өткенинен кейин, арасында биримиз екиншимизге қарап «Сениң күниң жақсы өтиўи ушын не ислесем екен?» деген сораўды бергенимизге жүдә бахытлыман. Буның ушын ҳәр күни азанда оянғың келеди.

Ричард Пол Эванс